Uniwersytet Łódzki - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Filozoficzne podstawy nauk humanistycznych i społecznych

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 0200-3J001O Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Filozoficzne podstawy nauk humanistycznych i społecznych
Jednostka: Wydział Filozoficzno-Historyczny
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 1.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Efekty kształcenia:

W ZAKRESIE WIEDZY:

02O-1A_W01. Ma podstawową wiedzę o filozoficznych, metodologicznych i normatywnych podstawach nauk humanistycznych oraz ich historycznej zmienności i egzemplifikacji w kulturze.

02O-1A_W02. Ma podstawową wiedzę o wzajemnych zależnościach nauk humanistycznych potrzebnych do zrozumienia dziejów i kultury cywilizacji Zachodu (historia, filozofia, historia sztuki, etnologia, archeologia)..

02O-1A_W12. Zna i rozumie podstawowe metody analizy, interpretacji i reinterpretacji wytworów kultury Zachodu (źródeł historycznych, tekstów filozoficznych, dzieł sztuki, obyczajów oraz zjawisk i wytworów kultury popularnej).

02O-1A_W13. Ma podstawową wiedzę o głównych nurtach współczesnej refleksji humanistycznej i przełomach badawczych oraz interpretacyjnych w humanistyce.


W ZAKRESIE UMIEJĘTNOŚCI:

02O-1A_U03 Potrafi łączyć ze sobą nastawienia różnych dziedzin nauk humanistycznych i badać dany problem z perspektywy interdyscyplinarnej.

02O-1A_U05. Posługuje się różnymi paradygmatami interpretacyjnymi i krytycznymi przy opisie i analizie zjawisk cywilizacji Zachodniej.

02O-1A_U06. Poprawnie stosuje terminologię odpowiednich nauk humanistycznych

02O-1A_U11. Posiada podstawowe umiejętności pisania oraz redagowania tekstów naukowych takich jak esej, recenzja, referat w języku polskim oraz w języku obcym z uwzględnieniem specyfiki danej dziedziny humanistycznej


W ZAKRESIE KOMPETENCJI SPOŁECZNYCH:

02O-1A_K01. Zna zakres i charakter swojej wiedzy i rozumie potrzebę jej ciągłego pogłębiania oraz rozwijania umiejętności zawodowych.

02O-1A_K04. Jest świadom etycznego oraz społeczno-politycznego charakteru refleksji humanistycznej.

02O-1A_K06. Ma świadomość znaczenia refleksji humanistycznej dla kultury polskiej i cywilizacji Zachodu.

1A_K10. Jest refleksyjnie i krytycznie nastawiony do otaczającej go rzeczywistości społecznej.


Wymagania wstępne:

brak wymagań wstępnych

Skrócony opis:

Uprawianiu nauk humanistycznych i nauk społecznych winna towarzyszyć wiedza na temat genezy oraz procesu wyodrębniania się tych nauk. Powstawały one zarówno w wyniku refleksji na pewnymi praktykami (takimi, jak np. spisywanie kronik historycznych, czy też tworzenie poezji), jak też w rezultacie autonomizowania się pewnych obszarów refleksji filozoficznej (m.in. refleksji nad społeczeństwem, państwem, psyche, rozumem, czy sztuką). Procesowi ich wykształcania się towarzyszyły (i nadal towarzyszą) spory wokół zagadnień metodologicznych. Zdanie sobie sprawy z genezy tychże nauk oraz z toczonych sporów winno sprzyjać też pogłębionemu namysłowi nad celem, nad sensem uprawiania nauk humanistycznych i społecznych.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2014/2015" (zakończony)

Okres: 2014-10-01 - 2015-02-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Kędziora, Tomasz Michałowski
Prowadzący grup: Krzysztof Kędziora, Tomasz Michałowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie lub ocena
Czy ECTS?:

T

Metody dydaktyczne:

prezentacje

- dyskusje

- elementy wykładu konwersatoryjnego

Sposoby i kryteria oceniania:

Sposób sprawdzenia osiągnięcia efektów zamierzonych:

(1) Praca pisemna związana z tematem seminarium.

(2) Prezentacja bądź referat przedstawiony na zajęciach

(3) Pisemny test końcowy sprawdzający podstawową wiedzę studenta w zakresie terminologii oraz wiadomości faktograficznych zdobytych na zajęciach.

Treści kształcenia:

1. Klasyczny ideał wiedzy: episteme versus doxa. Trzy obszary aktywności ludzkiej i trzy rodzaje wiedzy: theoria, praxis i poiesis.

2. Średniowieczna metoda scholastyczna a metoda kartezjańska (jako wzór metody nowożytnej).

3. Giambattista Vico i scienza nuova.

4. Historyzm jako reakcja na Oświecenie (Kant i matematyczne przyrodoznawstwo; Hegel i spekulatywna historiozofia).

5. Marks: „krytyka” formą poznania.

6. Wilhelm Dilthey: „rozumienie” jako swoista forma poznania w naukach humanistycznych.

7. Swoistość nauk o kulturze (Kulturwissenschaften): Max Weber („rozumienie” i „wyjaśnianie”) i Ernst Cassirer.

8. Hermeneutyka: od Schleiermachera do Gadamera.

9. Humanistyka po „lingwistycznym zwrocie” (Peter Winch, Jürgen Habermas; Karl-Otto Apel; Richard Rorty).

10. Spór o pozytywizm (Positivismusstreit) w niemieckiej socjologii; „logika badań społecznych” według Jürgena Habermasa.

11. »Historikerstreit«. i tzw. „polityka historyczna”.


Literatura:

Literatura podstawowa:

*Arystoteles, Metafizyka, tłum. Kazimierz Leśniak, Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa 1983, s. 3-10; 71-77.

*Vico, O metodzie, [fragmenty rozdziałów De nostri temporis studiorum ratione], w: Sław Krzemień-Ojak, Vico, Wiedza Powszechna, Warszawa 1971, s. 167-176

*Wilhelm Dilthey, O istocie filozofii, w: tenże, O istocie filozofii i inne pisma, tłum. Elżbieta Paczkowska-Łagowska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa 1987, s. 3-28

*Wilhelm Dilthey, Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych, tłum. Elżbieta Paczkowska-Łagowska, słowo/obraz terytoria: Gdańsk 2004, ss. 100-119; a także: 172-211

*Wilhelm Dilthey, Rozumienie i życie, tłum. Grzegorz Sowiński, w: Grzegorz Sowiński (red.), Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, Kraków 1993, s. 41-95.

Literatura dodatkowa

*Zdzisław Krasnodębski, Rozumienie ludzkiego zachowania, PIW, Warszawa 1986 [Wprowadzenie: co to znaczy pytać o rozumienie, ss. 5-12; Rozdział I: Historyczne źródła i charakter sporu o rozumienie, ss. 13-41]

*Dirk Kaesler, Weber. Życie i dzieło, tłum. Sława Lisiecka, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010, s. 231-260 [„Metoda”].

*Ernst Cassirer, Logika nauk o kulturze, tłum. Przemysław Parszutowicz, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2011, s. 29-58.

*Peter Winch, Idea nauki społecznej i jej stosunek do filozofii, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, w: Edmund Mokrzycki (red.), Kryzys i schizma, t. 2, PIW, Warszawa 1984, s. 155-178

*Historikerstreit. Spór o miejsce III Rzeszy w historii Niemiec, red. Małgorzata Łukasiewicz, Aneks Publishers, London 1990. [s. 1-9 (Jerzy Holzer; Michael Stürmer), 81-89 (Jürgen Habermas), 97-117 (Hans Mommsen, Jürgen Habermas)]

*Odo Marquard, O nieodzowności nauk humanistycznych, tłum. Krystyna Krzemieniowa, w: tenże, Apologia przypadkowości, Oficyna Naukowa: Warszawa 1994, s. 100–118

*Andrzej Maciej Kaniowski, Krytyczna teoria Jürgena Habermasa a punkt widzenia hermeneutyki, „Studia Filozoficzne” 1980, nr 11, s. 77-97

* Jürgen Habermas, Rekonstrukcyjne versus rozumiejące nauki społeczne, tłum. Andrzej Maciej Kaniowski, „Kultura i Społeczeństwo”, rok XXX, nr 4, 1986, s. 3-18.

* Max Weber, Obiektywność poznania w naukach społecznych, tłum. Mirosław Skwieciński, w: Problemy socjologii wiedzy, wyboru dokonali: Andrzej Chmielecki, Stanisław Czerniak, Józef Niżnik, Stanisław Rainko, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, s. 45-100.

* Max Weber, Sens uwolnienia od wartościowań w socjologii i ekonomii, tłum. Elżbieta Nowakowska-Sołtan, w: Problemy socjologii wiedzy, wyboru dokonali: Andrzej Chmielecki, Stanisław Czerniak, Józef Niżnik, Stanisław Rainko, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, s. 101-150.

* Wilhelm Dilthey, Rozumienie I życie, tłum. Grzegorz Sowiński, w: Grzegorz Sowiński (red.), Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, Wydawnictwo Naukowe

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2013/2014" (zakończony)

Okres: 2013-10-01 - 2014-02-16
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Andrzej Kaniowski
Prowadzący grup: Andrzej Kaniowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie lub ocena
Czy ECTS?:

T

Metody dydaktyczne:

prezentacje

- dyskusje

- elementy wykładu konwersatoryjnego

Sposoby i kryteria oceniania:

Sposób sprawdzenia osiągnięcia efektów zamierzonych:

(1) Praca pisemna związana z tematem seminarium.

(2) Prezentacja bądź referat przedstawiony na zajęciach

(3) Pisemny test końcowy sprawdzający podstawową wiedzę studenta w zakresie terminologii oraz wiadomości faktograficznych zdobytych na zajęciach.

Treści kształcenia:

1. Klasyczny ideał wiedzy: episteme versus doxa. Trzy obszary aktywności ludzkiej i trzy rodzaje wiedzy: theoria, praxis i poiesis.

2. Średniowieczna metoda scholastyczna a metoda kartezjańska (jako wzór metody nowożytnej).

3. Giambattista Vico i scienza nuova.

4. Historyzm jako reakcja na Oświecenie (Kant i matematyczne przyrodoznawstwo; Hegel i spekulatywna historiozofia).

5. Marks: „krytyka” formą poznania.

6. Wilhelm Dilthey: „rozumienie” jako swoista forma poznania w naukach humanistycznych.

7. Swoistość nauk o kulturze (Kulturwissenschaften): Max Weber („rozumienie” i „wyjaśnianie”) i Ernst Cassirer.

8. Hermeneutyka: od Schleiermachera do Gadamera.

9. Humanistyka po „lingwistycznym zwrocie” (Peter Winch, Jürgen Habermas; Karl-Otto Apel; Richard Rorty).

10. Spór o pozytywizm (Positivismusstreit) w niemieckiej socjologii; „logika badań społecznych” według Jürgena Habermasa.

11. »Historikerstreit«. i tzw. „polityka historyczna”.


Literatura:

Literatura podstawowa:

*Arystoteles, Metafizyka, tłum. Kazimierz Leśniak, Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa 1983, s. 3-10; 71-77.

*Vico, O metodzie, [fragmenty rozdziałów De nostri temporis studiorum ratione], w: Sław Krzemień-Ojak, Vico, Wiedza Powszechna, Warszawa 1971, s. 167-176

*Wilhelm Dilthey, O istocie filozofii, w: tenże, O istocie filozofii i inne pisma, tłum. Elżbieta Paczkowska-Łagowska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe: Warszawa 1987, s. 3-28

*Wilhelm Dilthey, Budowa świata historycznego w naukach humanistycznych, tłum. Elżbieta Paczkowska-Łagowska, słowo/obraz terytoria: Gdańsk 2004, ss. 100-119; a także: 172-211

*Wilhelm Dilthey, Rozumienie i życie, tłum. Grzegorz Sowiński, w: Grzegorz Sowiński (red.), Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, Kraków 1993, s. 41-95.

Literatura dodatkowa

*Zdzisław Krasnodębski, Rozumienie ludzkiego zachowania, PIW, Warszawa 1986 [Wprowadzenie: co to znaczy pytać o rozumienie, ss. 5-12; Rozdział I: Historyczne źródła i charakter sporu o rozumienie, ss. 13-41]

*Dirk Kaesler, Weber. Życie i dzieło, tłum. Sława Lisiecka, Oficyna Naukowa, Warszawa 2010, s. 231-260 [„Metoda”].

*Ernst Cassirer, Logika nauk o kulturze, tłum. Przemysław Parszutowicz, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2011, s. 29-58.

*Peter Winch, Idea nauki społecznej i jej stosunek do filozofii, tłum. Bohdan Chwedeńczuk, w: Edmund Mokrzycki (red.), Kryzys i schizma, t. 2, PIW, Warszawa 1984, s. 155-178

*Historikerstreit. Spór o miejsce III Rzeszy w historii Niemiec, red. Małgorzata Łukasiewicz, Aneks Publishers, London 1990. [s. 1-9 (Jerzy Holzer; Michael Stürmer), 81-89 (Jürgen Habermas), 97-117 (Hans Mommsen, Jürgen Habermas)]

*Odo Marquard, O nieodzowności nauk humanistycznych, tłum. Krystyna Krzemieniowa, w: tenże, Apologia przypadkowości, Oficyna Naukowa: Warszawa 1994, s. 100–118

*Andrzej Maciej Kaniowski, Krytyczna teoria Jürgena Habermasa a punkt widzenia hermeneutyki, „Studia Filozoficzne” 1980, nr 11, s. 77-97

* Jürgen Habermas, Rekonstrukcyjne versus rozumiejące nauki społeczne, tłum. Andrzej Maciej Kaniowski, „Kultura i Społeczeństwo”, rok XXX, nr 4, 1986, s. 3-18.

* Max Weber, Obiektywność poznania w naukach społecznych, tłum. Mirosław Skwieciński, w: Problemy socjologii wiedzy, wyboru dokonali: Andrzej Chmielecki, Stanisław Czerniak, Józef Niżnik, Stanisław Rainko, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, s. 45-100.

* Max Weber, Sens uwolnienia od wartościowań w socjologii i ekonomii, tłum. Elżbieta Nowakowska-Sołtan, w: Problemy socjologii wiedzy, wyboru dokonali: Andrzej Chmielecki, Stanisław Czerniak, Józef Niżnik, Stanisław Rainko, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1985, s. 101-150.

* Wilhelm Dilthey, Rozumienie I życie, tłum. Grzegorz Sowiński, w: Grzegorz Sowiński (red.), Wokół rozumienia. Studia i szkice z hermeneutyki, Wydawnictwo Naukowe

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Łódzki.