Uniwersytet Łódzki - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Narodziny i kształtowanie się racjonalności

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 0200-1A002O Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Narodziny i kształtowanie się racjonalności
Jednostka: Wydział Filozoficzno-Historyczny
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 3.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Efekty kształcenia:

wiedza: student posługuje się terminami „ racjonalność” i „argumentacja”; ma świadomość złożoności procesów i zjawisk kulturowych związanych z tymi pojęciami, w tym ich podłoża społeczno-politycznego; porządkuje zjawiska kulturowe przy pomocy pojęć racjonalności i argumentacji; wskazuje typowe ich przejawy: dzieła i nazwiska twórców

umiejętności: formułuje i definiuje pojęcie racjonalności, odkrywa jego tradycyjne funkcje; rekonstruuje na podstawie wypowiedzi myślicieli społeczne i ideowe konteksty argumentacji, rekonstruuje historyczne zmiany pojęcia racjonalności, samodzielnie dobiera przykłady ilustrujące typologie racjonalnych argumentacji; odnajduje i potrafi przedstawić argumenty za i przeciw zadanym tezom filozoficznym, ocenia ich wartość retoryczną i merytoryczną.kompetencje społeczne: ocenia rolę przemian historycznych, społecznych i kulturowych pojęcia racjonalności w rekonstrukcji obrazu kultury zachodniej, ustosunkowuje się krytycznie do możliwości jej funkcjonowania w sferze publicznej, broni uznanych przez siebie za wartościowe opinii i tez w otwartej dyskusji, potrafi przekonać innych uczestników do ich przyjęcia i odrzucenia tez przeciwnych.

Wymagania wstępne:

brak

Skrócony opis:

Przedmiot zapoznaje studenta z pojęciami racjonalności i argumentacji poprzez określenie ich cech konstytutywnych, ukazuje procesy kształtowania się i zróżnicowanie racjonalnych i quasi-racjonalnych metod dyskusji i argumentacji, odnosi te pojęcia do dziedzictwa kultury zachodniej oraz kształci praktyczne umiejętności krytycznej oceny tych metod w kontekście konkretnych zjawisk historycznych, kulturowych i społecznych.

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2017/2018" (w trakcie)

Okres: 2017-10-01 - 2018-02-09
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Gensler
Prowadzący grup: Marek Gensler
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie lub ocena
Czy ECTS?:

T

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2013/2014" (zakończony)

Okres: 2013-10-01 - 2014-02-16
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Gensler
Prowadzący grup: Marek Gensler
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie lub ocena
Czy ECTS?:

T

Metody dydaktyczne:

- konwersatorium: wspólna lektura i analiza literatury obowiązkowej, definiowanie pojęć, dobór przykładów reprezentatywnych dla omawianych pojęć racjonalności i argumentacji;

- projekt:

Temat: jw.

Zadanie: Ustalenie terminu i miejsca dysputy, rozpropagowanie tych informacji, zaproszenie arbitra(-ów) i publiczności, przygotowanie (np. atrakcyjnej artystycznie lub/i aktorsko lub/i technicznie) oprawy dla dysputy i przeprowadzenie jej w adekwatny sposób, opracowanie argumentów polemicznych za i przeciw omawianym tezom, pogrupowanie i ocena argumentów według ich wartości retorycznej i filozoficznej, prezentacja argumentacji w publicznej dyspucie.


Metody pracy:

na zajęciach konwersatoryjnych – analiza tekstów źródłowych, ukazujących kształtowanie się i różne postacie racjonalności i metody argumentacji w filozofii starożytnej i średniowiecznej.

w realizacji projektu – poszczególne osoby odpowiedzialne są za dobór tekstów i argumentów dla przeprowadzenia dysputy, ustalenie ról w grupie, realizację poszczególnych zadań związanych z realizacją dysputy (przygotowanie informacji i zaproszenie arbitrów i publiczności, rozwiązanie problemów organizacyjno-technicznych, rzetelna i adekwatna realizacja aktorska i merytoryczna).

Sposoby i kryteria oceniania:

Część konwersatoryjna: Podczas zajęć w grupach studenci wraz z prowadzącym analizują i interpretują krótkie fragmenty tekstów źródłowych, odnajdując w nich istotne dla tematu treści, toposy i schematy myślenia. Dokonują zestawienia tychże z wcześniej zdobytą wiedzą i wnioskami, ustalając cechy wspólne i różnice, obserwując stałe wątki i ścieżki rozwojowe metod argumentacji rozumowej. Na podstawie tekstów źródłowych obserwują także znaczenie i zakres oddziaływania wypracowanych przez myślicieli starożytnych i średniowiecznych metod i twierdzeń na poszczególne sfery życia społecznego (moralność, polityka, itd.). Prowadzący zajęcia oceni poszczegolnych studentów na podstawie ich udziału w zajęciach – aktywności, poziomu przygotowania oraz końcowego testu oceniającego znajomość zdobytej podczas zajęć wiedzy i przeanalizowanych tekstów źródłowych. Test zawiera trzy pytania odnoszące się do jednego z problemów lub tekstów dyskutowanych podczas zajęć, za każdą z odpowiedzi otrzymać można maksymalnie 2 punkty, a ocena z testu ustalona jest wedle następującej punktacji:

6 pkt. – bardzo dobry, 5 pkt. – dobry plus, 4 pkt. – dobry, 3 pkt. – dostateczny plus, 2 pkt. – dostateczny.

Dopuszcza się podwyższenie lub obniżenie oceny końcowej o jeden w związku z poziomem aktywności i przygotowania studenta do zajęć konwersatoryjnych.

Część projektowa:

Dwu- trzyosobowe grupy studentów podczas ustalonych przez siebie spotkań przygotowują na podstawie tekstów źródłowych i zdobytej wiedzy publiczną dysputę, podczas której starają się za pomocą opracowanych wcześniej argumentów obronić, bądź zdyskredytować (zgodnie z przyjętą przez siebie rolą) jedno z opozycyjnych stanowisk filozoficznych. Dysputy odbędą się w terminach ustalonych przez studentów w ramach spotkań PTF, rolę arbitra może przyjąć jeden z profesorów Instytutu Filozofii UŁ zaproszony do udziału w dyspucie. Publiczność (zaproszeni pracownicy naukowi i studenci) oceni poziom przygotowania i przeprowadzenia dysputy za pośrednictwem anonimowej ankiety ewaluacyjnej.

Przykładowe tematy dysput:

1. Racjonalność Platona i Arystotelesa: idealizm vs. empiryzm, przewaga metody indukcyjnej nad dedukcyjną i vice versa;

2. Determinizm vs woluntaryzm (różnych autorów);

3. Autonomia rozumu wobec prawd wiary (Piotr Damiani vs. Anzelm, Abelard vs. Bernard)

Część projektowa, ocena według wyników ankiet.

Imię i nazwisko

Oceniane elementy:

1. Przygotowanie organizacyjne, techniczne i aktorskie dysputy.

2. Realizacja merytoryczna – wybór tez.

3. Przedstawienie argumentacji, w tym świadomość wartości argumentów polemicznych.

Treści kształcenia:

1. Racjonalność jako specyficzny fenomen kultury starożytnej Grecji. Wprowadzenie

2. Od pierwszych zasad do opisu rzeczywistości – metoda dedukcyjna filozofii Platona.

3. Rozum jako źródło harmonii społecznej – nauki praktyczne u Platona.

4. Powstanie metody naukowej – logika Arystotelesa.

5. Usystematyzowanie nauk.

6. Prymat rozumu w człowieku – intelektualizm etyczny, eudajmonizm.

7. Prymat rozumu w człowieku – etyka Arystotelesa

8. Rozum jako narzędzie krytyki politycznej – klasyfikacja typów społeczeństw i ustrojów politycznych.

9. Racjonalność świata ponadzmysłowego – neoplatonizm pogański i chrześcijański.

10. Rozum i dogmat w myśli Ojców Kościoła – sposoby interpretacji Pisma św.

11. Fides quaerens intellectum – narodziny metody scholastycznej.

12. Arystotelizm średniowieczny.

13. Relacje między filozofią a teologią w dojrzałym średniowieczu.

14. Metoda naukowa Wilhelma Ockhama.

Literatura:

1. Platon, Eutyfron, Menon, Państwo, Prawa (fragmenty);

2. Arystoteles, Etyka Nikomachejska, Kategorie, Metafizyka IV, VI, Polityka (fragmenty);

3. Seneka, Listy moralne do Lucyliusza (fragmenty);

4. Plotyn, Enneady (fragmenty);

5. Klemens z Aleksandrii, Kobierce (fragmenty);

6. M. Michalski, Antologia literatury patrystycznej, t. 2, Warszawa 1982;

7. Orygenes, O zasadach (fragm.);

8. Św. Augustyn, Solilokwia (fragm.), Wyznania (ks. XII);

9. Św. Anzelm z Canterbury, Proslogion;

10. Piotr Abelard, Rozmowa (fragm.);

11. Wszystko to ze zdziwienia, Antologie tekstów filozoficznych z XII, XIII i XIV wieku.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Łódzki.