Dzieje sztuki - moduł B: Estetyka i teoria sztuki w przestrzeni publicznej

T

wykład (metoda podawcza), dyskusja nad lekturami, ćwiczenia terenowe (spacery), obserwacje własne i sprawozdania

wykład 20% oceny (na podstawie frekwencji)

ćwiczenia 30% (na podstawie wykonywanych na bieżąco zadań)

egzamin 50% na podstawie lektur lub pracy pisemnej

ĆWICZENIA: Od plakatu do muralu

• WPROWADZENIE: Pojęcia sztuki publicznej, sztuki w sferze publicznej, sfery publicznej i przestrzeni publicznej – wprowadzenie; Plakat jako dzieło intermedialne, międzygatunkowe (jeśli zdążymy)

• Definicja Polskiej Szkoły Plakatu (Lenica, Schubert, Folga-Januszewska), pojęcie przedstawiciele, opisy dzieł

• Muralizm: historyczne, teoretyczne i estetyczne perspektywy zjawiska (wykład).

• Światło w mieście. Funkcje wzroku w doświadczaniu przestrzeni publicznej. Kategorie wzrokowych jakości zmysłowych a kategorie estetyczne. Ciągłość percepcyjna a wykrywanie krawędzi, grupowanie kształtów i rejestrowanie głębi. Intensywność i mierzenie wrażeń wzrokowych. Widzenie a polisensoryczność. Jako główny przykład – neony.

• Polisensoryczność doświadczania przestrzeni miejskiej – miasto jako dzieło sztuki

• Estetyka przestrzeni miejskich – co jest czym czego?

• Miejskie liternictwo i o tym, co z niego wynika

• Nośniki reklamowe – od szyldów semaforowych po citylighty

• Wyroby niezwykłe – od Hasiora do Drendy

• Łódzkie rzeźby plenerowe

WYKŁAD : Od fontanny do ogrodu

• Estetyka przyrody do XVIII wieku

• Dawne ogrody

• Estetyka przyrody w wieku XVIII i XIX – kategorie wzniosłości i malowniczości. Ogrody angielskie i krajobrazowe

• Mała architektura parkowa

• Fontanny nowoczesnych artystów

• Land art – kontrowersje

• Estetyka środowiskowa i nowa estetyka przyrody

• Eko-sztuka w Polsce i na świecie

• Hundertwasser i eko-architektura

• Green graffiti i zielona partyzantka

• Ogrody współczesnych artystów

• Parki rzeźb i muzea open-air

• Architektura krajobrazu

SFERA PUBLICZNA

• Ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

• III Kongres Urbanistyki Polskiej, Karta Przestrzeni Publicznej, 2009

• W. Maik, Przestrzeń publiczna w mieście: pojęcie, ujęcia badawcze, funkcje i zjawiska, w: Przestrzeń publiczna miast, red. I. Jażdżewska, WUŁ, Łódź, 2011, s. 9–14 (perspektywa geografii społecznej)

• D. Mantey, Przestrzeń publiczna w ujęciu teoretycznym, w: tejże: Wzorzec miejskiej przestrzeni publicznej w konfrontacji z podmiejską rzeczywistością, WUW, Warszawa 2019, s. 7–32. (interdyscyplinarnie ujęte główne problemy definicji)

• Uzupełniająco o sferze publicznej

• H. Arendt, Kondycja ludzka, tłum. A Łagodzka, Fundacja ALETHEIA, Warszawa 2000.

• J. Habermas, Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej, tłum. M. Łukasiewicz, W. Lipnik, PWN, Warszawa 2007.

PRZSTRZEŃ PUBLICZNA, MIEJSCE, SZTUKA, ESTETYKA

• Kazimierz Wejchert, Elementy kompozycji urbanistycznej, Arkady Warszawa 1974

• Yi-Fu Tuan, Przestrzeń i miejsce, PIW Warszawa 1987, rozdziały: Wprowadzenie; Doświadczenie i perspektywa; Ciało, relacje międzyludzkie i wartości przestrzenne; Wyrazistość wizualna: kreowanie miejsca; Czas i miejsce.

• Marc Augé, Nie-Miejsca: wprowadzenie do antropologii nadnowoczesności: fragmenty, „Teksty Drugie” nr 4 (112), 2008, s. 127-140

• Wolfgang Welsch, Procesy estetyzacji. Zjawiska, rozróżnienia, perspektywy, w: tegoż, Estetyka poza estetyką. O nową postać estetyki, Universitas, Kraków 2005, s. 11-52.

• Foucault M., Inne przestrzenie, przeł. A Rejniak-Majewska, „Teksty Drugie” 2005, nr 6.

• K. Szczapiński, Mury mają głos (czyli rzecz o bałuckim „dzikim” typo), Wydawnictwo Taurus i Stowarzyszenie Nowa Kultura i Edukacja, Łódź 2022, do pobrania https://lodzkidetal.pl/mury-maja-glos-jakuba-szczapinskiego/

• W. Kazimierska-Jerzyk, A. Gralińska-Toborek (2014), Experience of Art and Urban Space. Urban Forms Gallery 2011-2013, do pobrania https://wiolettakazimierska.wordpress.com/books/

• Uzupełniająco

• Aesthetic and Ethical Aspects of Responsibility for Mural Galleries (Comparative Analysis of Collections in Zaspa/Gdańsk, Łódź and Dulwich/London)” „On the W@terfront” 2019, e-ISSN 1139-7365, Universitat de Barcelona, vol. 61, nr 6, s. 3–43.

• Juhani Pallasmaa, Oczy skóry. Architektura i zmysły, Instytut Architektury, Warszawa

• Grzesiuk-Olszewska I., Plenery rzeźbiarskie i dekoracje miast – program i rzeczywistość, „Rzeźba Polska” 1987, s. 100–150.

• Jaworska-Maćkowiak C., T. Maćkowiak, Pomniki łódzkie. Historia w brązie i kamieniu, Łódź 2008.

T

wykład (metoda podawcza), dyskusja nad lekturami, ćwiczenia terenowe (spacery), obserwacje własne i sprawozdania

egzamin - mapa zmysłów, 40%

wykład - obecność, 20%

ćwiczenia - średnia ocen z zadań szczegółowych, 40%

ĆWICZENIA: Od plakatu do muralu

• WPROWADZENIE: Pojęcia sztuki publicznej, sztuki w sferze publicznej, sfery publicznej i przestrzeni publicznej – wprowadzenie; Plakat jako dzieło intermedialne, międzygatunkowe (jeśli zdążymy)

• Definicja Polskiej Szkoły Plakatu (Lenica, Schubert, Folga-Januszewska), pojęcie przedstawiciele, opisy dzieł

• Muralizm: historyczne, teoretyczne i estetyczne perspektywy zjawiska (wykład).

• Światło w mieście. Funkcje wzroku w doświadczaniu przestrzeni publicznej. Kategorie wzrokowych jakości zmysłowych a kategorie estetyczne. Ciągłość percepcyjna a wykrywanie krawędzi, grupowanie kształtów i rejestrowanie głębi. Intensywność i mierzenie wrażeń wzrokowych. Widzenie a polisensoryczność. Jako główny przykład – neony.

• Polisensoryczność doświadczania przestrzeni miejskiej – miasto jako dzieło sztuki

• Estetyka przestrzeni miejskich – co jest czym czego?

• Miejskie liternictwo i o tym, co z niego wynika

• Nośniki reklamowe – od szyldów semaforowych po citylighty

• Wyroby niezwykłe – od Hasiora do Drendy

• Łódzkie rzeźby plenerowe

WYKŁAD : Od fontanny do ogrodu

• Estetyka przyrody do XVIII wieku

• Dawne ogrody

• Estetyka przyrody w wieku XVIII i XIX – kategorie wzniosłości i malowniczości. Ogrody angielskie i krajobrazowe

• Mała architektura parkowa

• Fontanny nowoczesnych artystów

• Land art – kontrowersje

• Estetyka środowiskowa i nowa estetyka przyrody

• Eko-sztuka w Polsce i na świecie

• Hundertwasser i eko-architektura

• Green graffiti i zielona partyzantka

• Ogrody współczesnych artystów

• Parki rzeźb i muzea open-air

• Architektura krajobrazu

SFERA PUBLICZNA

• Ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

• III Kongres Urbanistyki Polskiej, Karta Przestrzeni Publicznej, 2009

• W. Maik, Przestrzeń publiczna w mieście: pojęcie, ujęcia badawcze, funkcje i zjawiska, w: Przestrzeń publiczna miast, red. I. Jażdżewska, WUŁ, Łódź, 2011, s. 9–14 (perspektywa geografii społecznej)

• D. Mantey, Przestrzeń publiczna w ujęciu teoretycznym, w: tejże: Wzorzec miejskiej przestrzeni publicznej w konfrontacji z podmiejską rzeczywistością, WUW, Warszawa 2019, s. 7–32. (interdyscyplinarnie ujęte główne problemy definicji)

• Uzupełniająco o sferze publicznej

• H. Arendt, Kondycja ludzka, tłum. A Łagodzka, Fundacja ALETHEIA, Warszawa 2000.

• J. Habermas, Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej, tłum. M. Łukasiewicz, W. Lipnik, PWN, Warszawa 2007.

PRZSTRZEŃ PUBLICZNA, MIEJSCE, SZTUKA, ESTETYKA

• Kazimierz Wejchert, Elementy kompozycji urbanistycznej, Arkady Warszawa 1974

• Yi-Fu Tuan, Przestrzeń i miejsce, PIW Warszawa 1987, rozdziały: Wprowadzenie; Doświadczenie i perspektywa; Ciało, relacje międzyludzkie i wartości przestrzenne; Wyrazistość wizualna: kreowanie miejsca; Czas i miejsce.

• Marc Augé, Nie-Miejsca: wprowadzenie do antropologii nadnowoczesności: fragmenty, „Teksty Drugie” nr 4 (112), 2008, s. 127-140

• Wolfgang Welsch, Procesy estetyzacji. Zjawiska, rozróżnienia, perspektywy, w: tegoż, Estetyka poza estetyką. O nową postać estetyki, Universitas, Kraków 2005, s. 11-52.

• Foucault M., Inne przestrzenie, przeł. A Rejniak-Majewska, „Teksty Drugie” 2005, nr 6.

• K. Szczapiński, Mury mają głos (czyli rzecz o bałuckim „dzikim” typo), Wydawnictwo Taurus i Stowarzyszenie Nowa Kultura i Edukacja, Łódź 2022, do pobrania https://lodzkidetal.pl/mury-maja-glos-jakuba-szczapinskiego/

• W. Kazimierska-Jerzyk, A. Gralińska-Toborek (2014), Experience of Art and Urban Space. Urban Forms Gallery 2011-2013, do pobrania https://wiolettakazimierska.wordpress.com/books/

• Uzupełniająco

• Aesthetic and Ethical Aspects of Responsibility for Mural Galleries (Comparative Analysis of Collections in Zaspa/Gdańsk, Łódź and Dulwich/London)” „On the W@terfront” 2019, e-ISSN 1139-7365, Universitat de Barcelona, vol. 61, nr 6, s. 3–43.

• Juhani Pallasmaa, Oczy skóry. Architektura i zmysły, Instytut Architektury, Warszawa

• Grzesiuk-Olszewska I., Plenery rzeźbiarskie i dekoracje miast – program i rzeczywistość, „Rzeźba Polska” 1987, s. 100–150.

• Jaworska-Maćkowiak C., T. Maćkowiak, Pomniki łódzkie. Historia w brązie i kamieniu, Łódź 2008.

T

WYKŁAD : Od fontanny do ogrodu

• Estetyka przyrody do XVIII wieku

• Dawne ogrody

• Estetyka przyrody w wieku XVIII i XIX – kategorie wzniosłości i malowniczości. Ogrody angielskie i krajobrazowe

• Mała architektura parkowa

• Fontanny nowoczesnych artystów

• Land art – kontrowersje

• Estetyka środowiskowa i nowa estetyka przyrody

• Eko-sztuka w Polsce i na świecie

• Hundertwasser i eko-architektura

• Green graffiti i zielona partyzantka

• Ogrody współczesnych artystów

• Parki rzeźb i muzea open-air

• Architektura krajobrazu

ĆWICZENIA: Od plakatu do muralu

• WPROWADZENIE: Pojęcia sztuki publicznej, sztuki w sferze publicznej, sfery publicznej i przestrzeni publicznej – wprowadzenie; Plakat jako dzieło intermedialne, międzygatunkowe (jeśli zdążymy)

• Definicja Polskiej Szkoły Plakatu (Lenica, Schubert, Folga-Januszewska), pojęcie przedstawiciele, opisy dzieł

• Muralizm: historyczne, teoretyczne i estetyczne perspektywy zjawiska (wykład).

• Światło w mieście. Funkcje wzroku w doświadczaniu przestrzeni publicznej. Kategorie wzrokowych jakości zmysłowych a kategorie estetyczne. Ciągłość percepcyjna a wykrywanie krawędzi, grupowanie kształtów i rejestrowanie głębi. Intensywność i mierzenie wrażeń wzrokowych. Widzenie a polisensoryczność. Jako główny przykład – neony.

• Polisensoryczność doświadczania przestrzeni miejskiej – miasto jako dzieło sztuki

• Estetyka przestrzeni miejskich – co jest czym czego?

• Miejskie liternictwo i o tym, co z niego wynika

• Nośniki reklamowe – od szyldów semaforowych po citylighty

• Wyroby niezwykłe – od Hasiora do Drendy

• Łódzkie rzeźby plenerowe

Wykład:

A Różańska. , T.Krogulec, J.Rylke, Ogrody. Historia architektury i sztuki ogrodowej, Warszawa 2002

J. Rylke ., Teoria i zasady projektowania dla architektów krajobrazu, Warszawa 2017

M. Miller, Ogród jako dzieło sztuki w: Estetyka w świecie. Wybór tekstów, red. M Gołaszewska, Kraków 1997, s. 113-125.

G.Böhme, Filozofia i estetyka przyrody, Warszawa 2002

Cwiczenia:

1. Dorota Folga-Januszewska, Oto sztuka polskiego plakatu, Wydawnictwo Bosz, Olszanica, 2018.

2. Polski plakat filmowy, wybór i opracowanie Tadeusz Kowalski, wstęp Jan Lenica, projekt okładki i obwoluty Tadeusz Gronowski, Filmowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1957

3. Aleksandra Litorowicz oraz Mirosław Duchowski, Jacek Drozda, Bartosz Kopczyński, Anna Pietraszko, Zofia Rojek, Edyta Welter, Karol Wittels, Mury. Diagnoza dynamiki środowiska twórców malarstwa monumentalnego. Raport z badań, Instytut Badań Przestrzeni Publicznej/Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Warszawa: 2016.

4. Agnieszka Gralińska-Toborek, Wioletta Kazimierska-Jerzyk, Doświadczenie sztuki w przestrzeni miejskiej. Galeria Urban Forms 2011–2013 / Experience of Art in Urban Space. Urban Forms Gallery 2011–2013, transl. M. Koniarek, Biblioteka/Fundacja Urban Forms, Łódź 2014.

5. Eric Bednarski, Neon, 52 min, https://vod.tvp.pl/video/neon,neon,33525266

6. Bartosz Stępień, Łódzkie neony. Zapomniane perły wzornictwa PRL-u, wyd. Księży Młyn, Łódź 2014.

7. Steen Eiler Rasmussen , Odczuwanie architektury , Karakter, Warszawa 2015.

8. Juhani Pallasmaa, Myśląca dłoń, Fundacja Instytut Architektury, Warszawa 2015.

9. Hanna Sygietyńska, Kamień w architekturze i rzeźbie Warszawy, PWN, Warszawa 1978.

10. Witold Szolginia, Estetyka miasta , Arkady, Warszawa 1981.

11. Kazimierz Wejchert, Elementy kompozycji urbanistycznej , Arkady , Warszawa 1978.

12. Pomniki łódzkie. Historia w brązie i kamieniu – Celina Jaworska-Maćkowiak i Tadeusz Maćkowiak, online: http://lodzkierzezby.blogspot.com/2018/08/ksiazka-pomniki-odzkie-p-mackowiakow_29.html