Archeologia Polski i powszechna - Wczesne średniowiecze

T

T

Szczegółowa bibliografia będzie podana w trakcie zajęć

- Wykład

- Prezentacje multimedialne

- Dyskusje

- Praca w grupach

- Praca analityczna z materiałem zabytkowym

- Przygotowanie projektu na bazie informacji dostępnych w publikacjach i repozytoriach internetowych (w tym danych teledetekcyjnych)

- Przygotowanie wystąpienia z prezentacją

Wykład:

- Obecność i aktywność na zajęciach (100%)

Ćwiczenia

- Obecność i aktywność na zajęciach (50%)

- Praca pisemna (50%)

Ćwiczenia projektowe

- Obecność i aktywność na zajęciach (33,3%)

- Prezentacja publiczna (33,3%)

- projekt Qgis (33,3%)

Wykład:

- Obecność i aktywność na zajęciach

Ćwiczenia

- Obecność i aktywność na zajęciach

- Praca pisemna

Ćwiczenia projektowe

- Obecność i aktywność na zajęciach

- Prezentacja publiczna

- projekt Qgis

- Wczesne średniowiecze - próba zdefiniowania i periodyzacja

- Europa po Rzymie - przegląd archeologii przełomu późnego antyku i średniowiecza, okres merowiński, karoliński i ottoński

- Pochodzenie i początki kultury wczesnosłowiańskie. Przegląd koncepcji etnogenetycznych.

- Koczownicy wczesnośredniowiecznej Europy: Awarowie, Bułgarzy, Chazarowie, Węgrzy,

- Wczesnośredniowieczna Słowiańszczyzna Zachodnia. Struktury osadnicze, społeczne, polityczne - Państwo Samona, Wielkie Morawy, Czechy

- Wczesnośredniowieczna Skandynawia

- Wczesnośredniowieczna Ruś

- Tworzenie się państwa Piastów

- Archeologia wczesnego średniowiecza na obszarze Polski. Struktury osadnicze i obrządek pogrzebowy.

A. Buko, Świt państwa polskiego, Warszawa 2021

W. Duczko, Ruś wikingów. Skandynawowie we wczesnośredniowiecznej Europie Wschodniej, Warszawa 20215

L. Gardeła, The Vikings in Poland, Routledge 2024

L. Polacek et al., Elites. Great Moravian Elites from Mikulcice, Brno 2020.

T

Szczegółowa bibliografia będzie podana w trakcie zajęć

- Wykład

- Prezentacje multimedialne

- Dyskusje

- Praca w grupach

- Praca analityczna z materiałem zabytkowym

- Przygotowanie projektu na bazie informacji dostępnych w publikacjach i repozytoriach internetowych (w tym danych teledetekcyjnych)

- Przygotowanie wystąpienia z prezentacją

Wykład:

- Obecność i aktywność na zajęciach (100%)

Ćwiczenia

- Obecność i aktywność na zajęciach (50%)

- Praca pisemna (50%)

Ćwiczenia projektowe

- Obecność i aktywność na zajęciach (33,3%)

- Prezentacja publiczna (33,3%)

- projekt Qgis (33,3%)

Wykład:

- Obecność i aktywność na zajęciach

Ćwiczenia

- Obecność i aktywność na zajęciach

- Praca pisemna

Ćwiczenia projektowe

- Obecność i aktywność na zajęciach

- Prezentacja publiczna

- projekt Qgis

- Wczesne średniowiecze - próba zdefiniowania i periodyzacja

- Europa po Rzymie - przegląd archeologii przełomu późnego antyku i średniowiecza, okres merowiński, karoliński i ottoński

- Pochodzenie i początki kultury wczesnosłowiańskie. Przegląd koncepcji etnogenetycznych.

- Koczownicy wczesnośredniowiecznej Europy: Awarowie, Bułgarzy, Chazarowie, Węgrzy,

- Wczesnośredniowieczna Słowiańszczyzna Zachodnia. Struktury osadnicze, społeczne, polityczne - Państwo Samona, Wielkie Morawy, Czechy

- Wczesnośredniowieczna Skandynawia

- Wczesnośredniowieczna Ruś

- Tworzenie się państwa Piastów

- Archeologia wczesnego średniowiecza na obszarze Polski. Struktury osadnicze i obrządek pogrzebowy.

A. Buko, Świt państwa polskiego, Warszawa 2021

W. Duczko, Ruś wikingów. Skandynawowie we wczesnośredniowiecznej Europie Wschodniej, Warszawa 20215

L. Gardeła, The Vikings in Poland, Routledge 2024

L. Polacek et al., Elites. Great Moravian Elites from Mikulcice, Brno 2020.

T

T

T

T

T

Wykład uzupełniony multimedialnymi pokazami. Konwersatorium ilustrowane multimedialnymi pokazami tematycznymi, połączone z aktywizacją studentów do dyskusji i motywacją do prezentowania własnych przemyśleń zainspirowanych wykładem i przeczytaną literaturą podstawową i uzupełniającą, wybieraną z listy podawanej na zajęciach.

Ćwiczenia pozwalają na pogłębianie wiedzy poprzez pracę z literaturą, działania praktyczne polegające na bezpośrednim kontakcie z zabytkami ruchomymi, dyskusje tematyczne inicjowane pracą zespołową na wybrany temat/problem badawczy.

Ćwiczenia i konwersatorium student zalicza na ocenę na podstawie dwóch prac pisemnych z wybranej tematyki. Liczy się obecność na zajęciach.

Zajęcia zamyka egzamin. Student udziela odpowiedzi na trzy pytania tematycznie związane z zagadnieniami prezentowanymi na zajęciach.

wykład

1. Pojęcie i periodyzacja wczesnego średniowiecza.

2. Państwo Franków. Oddziaływania kulturowe.

3. Awarowie, Bułgarzy, Węgrzy.

4. Słowianie. Etnogeneza. Strefy kulturowe. Pierwsze państwa.

5. Bizancjum i oddziaływania kulturowe na Słowiańszczyznę.

6. Wielka Morawa. Czechy. Ruś. Ludy i państwa skandynawskie. Znaczenie kontaktów w dziejach ziem polskich.

7. Państwo Piastów.

Konwersatorium:

1. Źródła historyczne do dziejów ziem polskich.

2. Archeologia o zasiedleniu, działaniach gospodarczych i kulturze duchowej.

3. Przemiany form życia społeczno-gospodarczego w IX i X w.

4. Państwo Piastów - początki, organizacja wewnętrzna, struktury osadnicze, postęp technologiczny, budownictwo rezydencjonalne.

5. Chrystianizacja na ziemiach polskich - miejsca, ludzie, kultura.

Ćwiczenia:

1. Pojęcie źródła. Krytyka źródła jako metoda warsztatu badawczego.

2. Źródła archeologiczne i ich przydatność w rekonstrukcji dziejów gospodarczych, społecznych i politycznych.

3. Metody analizy klasyfikacyjnej zabytków ruchomych. Analiza chronologiczna i przestrzenna, analiza porównawcza. Ceramika naczyniowa, narzędzia, ozdoby. Wyroby rodzime oraz pochodzenia obcego.

4. Zabytki archeologiczne jako źródło do poznania struktur osadniczych, technik budowlanych, obiektów o funkcji produkcyjnej.

5. Pozyskiwanie surowców oraz techniki i technologie przetwórcze i wytwórcze we wczesnym średniowieczu.

Wykład:

Buko A. 2005, Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej, Warszawa.

Duczko W., 2006, Ruś Wikingów, Warszawa.

Dulinicz M., 2001, Kształtowanie się Słowiańszczyzny północno-zachodniej, Warszawa.

Godłowski K., 2000, Pierwotne siedziby Słowian. Wybór pism pod red. M. Parczewskiego, Kraków.

Kurnatowska Z., 2002, Początki Polski, Poznań.

Leciejewicz L., 1989, Słowianie Zachodni, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk

Łosiński W., 2008, Rola kontaktów ze Skandynawią w dziejach gospodarczych Słowian nadbałtyckich, [w:] Pomorze Zachodnie we wczesnym średniowieczu. Studia archeologiczne, Poznań, s. 143-169.

Kwiatkowski S., 2006, Średniowieczne dzieje Europy, Warszawa.

Szczur S., 2002, Historia Polski. Średniowiecze, Kraków.

Wachowski K., 1992, Kultura karolińska a Słowiańszczyzna Zachodnia, Wrocław.

Konwersatorium:

Architektura romańska w Polsce. Nowe odkrycia i interpretacje, Gniezno 2009.

Gawlas S., 2000, O kształt zjednoczonego królestwa. Niemieckie władztwo terytorialne a geneza społeczno-ustrojowej odrębności Polski, wyd. 2, DiG, Warszawa.

Jaskanis D., 2008, Święck. Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy na północno-wschodnim Mazowszu, Warszawa.

Kara M., 2009, Najstarsze państwo Piastów - rezultat przełomu czy kontynuacji. Studium archeologiczne, Poznań.

Kłoczowski J, 2000, Dzieje chrześcijaństwa polskiego, Warszawa.

Kordala T., 2006, Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe na północnym Mazowszu, Łódź.

Kočka-Krenz H., Rezydencja pierwszych Piastów na poznańskim grodzie, [w:] Poznań we wczesnym średniowieczu, t. V, Poznań 2005, s. 59-81.

Mons Sancti Laurentii, red. W. Chudziak, t. 1-5, Toruń.

Moździoch S., 2002, Castrum Munitissimum Bytom. Lokalny ośrodek władzy w państwie wczesnopiastowskim, Warszawa

Modzelewski K., 2000, Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego X-XIII wiek, wyd. 2, Poznań.

Pianowski Z., 1997, „Sedes regni principales” Wawel i inne rezydencje piastowski do połowy XIII wieku na tle europejskim, Kraków.

Pochówki w grobach komorowych na ziemiach polskich w okresie wczesnego średniowiecza, red. D. Błaszczyk, D. Stępniewska, Warszawa 2016.

Początki architektury monumentalnej w Polsce, Gniezno 2003. (wybrane artykuły)

Posern-Zieliński A., Kairski M., 2004, Początki państwa w ujęciu antropologicznym, [w:] Kolory i struktury średniowiecza, red. W. Fałkowski, Warszawa, s. 318-337.

Łosiński W., 2008, Pomorze Zachodnie we wczesnym średniowieczu, Poznań.

Sikorski D. A., 2011, Powstanie państwa Piastów w świetle najnowszych badań archeologii średniowiecznej, Roczniki Historyczne, 57, s. 205-228.

Sikorski D. A., Początki Kościoła w Polsce. Wybrane problemy, Poznań 2012

Urbańczyk P., 2008, Trudne początki Polski, Wrocław.

Wachowski K., 1997, Śląsk w dobie przedpiastowskiej. Studium archeologiczne, Wrocław.

Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000.

Zoll-Adamikowa H., 1971, Próba periodyzacji wczesnośredniowiecznych praktyk pogrzebowych w Polsce, „Archeologia Polski”, t. XVI, s. 541-555.

Ćwiczenia:

Barnycz-Gupieniec R., 2000, Studia nad drewnianym budownictwem w średniowiecznej Polsce na tle porównawczym, Łowicz.

Bodzia. Elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, red. A. Buko, Warszawa 2016.

Buko A., Ceramika wczesnopolska. Wprowadzenie do badań, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź 1990.

Buko A., Kajzer L. (red), 2005, Naczynia białe w Polsce południowej i środkowej. Wstęp do problematyki badawczej, Kielce-Łagów.

Chudziak W., 1991, Periodyzacja rozwoju wczesnośredniowiecznej ceramiki z dorzecza Dolnej Drwęcy (VII-XI/XII w.), Toruń.

Chudziak W., 1996, Zasiedlenie strefy chełmińsko-dobrzyńskiej we wczesnym średniowieczu (VII-XI wiek), Toruń.

Cnotliwy E., 1973, Rzemiosło rogownicze na Pomorzu wczesnośredniowiecznym, Wrocław.

Cnotliwy E., 1999, Wczesnośredniowieczne przedmioty z poroża i kości z Kruszwicy na Kujawach, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, Studia Archeologiczne XXXI, s. 153-214.

Dulinicz M., 2001, Kształtowanie się Słowiańszczyzny północno-zachodniej. Studium archeologiczne, Warszawa.

Dzieduszycki W., 1982, Wczesnomiejska ceramika kruszwicka w okresie od 2 połowy X w. do połowy XIV w., Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.

Jaworski K., 2005, Grody w Sudetach (VIII-X w.), Wrocław.

Kočka-Krenz H., 1993, Biżuteria północno-zachodnio-słowiańska we wczesnym średniowieczu, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.

Kowalska A. B., 2006, Uwagi na temat wytwórczości szewskiej w Szczecinie i Wolinie w VIII-X wieku, [w:] Świat Słowian wczesnego średniowiecza, red. M. Dworaczyk, A. B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski, Szczecin-Wrocław, s. 197-209.

Kurnatowska Z., 2008, Nowe spojrzenie na genezę ceramiki wczesnosłowiańskiej, „Archeologia Polski”, t. LIII, z. 1, s. 73-80.

Łosiński W., Rogosz R., 1983, Zasady klasyfikacji i schemat taksonomiczny ceramiki, [w:] Szczecin we wczesnym średniowieczu. Wzgórze Zamkowe, Wrocław.

Minta-Tworzowska D., 1994, Klasyfikacja w archeologii jako sposób

wyrażania wyników badań, hipotez oraz teorii archeologicznych, Poznań.

Moszyński K., 1967, Kultura ludowa Słowian, t. I, Kultura materialna, Warszawa.

Pankiewicz A., 2012, Relacje kulturowe południowego Śląska i północnych Moraw i Czech w IX-X wieku w świetle źródeł ceramicznych, Wrocław.

Poleski J., 2004, Wczesnośredniowieczne grody w dorzeczu Dunajca, Kraków.

Płock wczesnośredniowieczny, red. A. Gołembnik, Warszawa 2011.

Parczewski M., 1988, Najstarsza faza kultury wczesnosłowiańskiej w Polsce, Kraków

Radwański K., Wczesnośredniowieczna ceramika krakowska i zagadnienie jej chronologii, „Materiały Archeologiczne”, t. IX, s. 5-89.

Rzeźnik P., 1995, Ceramika naczyniowa z Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu, Poznań.

Trzeciecki M., 2016, Ceramika płocka między XI a XIX wiekiem. Studium archeologiczne, Warszawa.

Zespół wieżowy w Stołpiu. Badania 2003-2005, red. A. Buko, Warszawa 2009.

T

Wykład uzupełniony multimedialnymi pokazami. Konwersatorium ilustrowane multimedialnymi pokazami tematycznymi, połączone z aktywizacją studentów do dyskusji i motywacją do prezentowania własnych przemyśleń zainspirowanych wykładem i przeczytaną literaturą podstawową i uzupełniającą, wybieraną z listy podawanej na zajęciach.

Ćwiczenia pozwalają na pogłębianie wiedzy poprzez pracę z literaturą, działania praktyczne polegające na bezpośrednim kontakcie z zabytkami ruchomymi, dyskusje tematyczne inicjowane pracą zespołową na wybrany temat/problem badawczy.

Ćwiczenia i konwersatorium student zalicza na ocenę na podstawie dwóch prac pisemnych z wybranej tematyki. Liczy się obecność na zajęciach.

Zajęcia zamyka egzamin. Student udziela odpowiedzi na trzy pytania tematycznie związane z zagadnieniami prezentowanymi na zajęciach.

wykład

1. Pojęcie i periodyzacja wczesnego średniowiecza.

2. Państwo Franków. Oddziaływania kulturowe.

3. Awarowie, Bułgarzy, Węgrzy.

4. Słowianie. Etnogeneza. Strefy kulturowe. Pierwsze państwa.

5. Bizancjum i oddziaływania kulturowe na Słowiańszczyznę.

6. Wielka Morawa. Czechy. Ruś. Ludy i państwa skandynawskie. Znaczenie kontaktów w dziejach ziem polskich.

7. Państwo Piastów.

Konwersatorium:

1. Źródła historyczne do dziejów ziem polskich.

2. Archeologia o zasiedleniu, działaniach gospodarczych i kulturze duchowej.

3. Przemiany form życia społeczno-gospodarczego w IX i X w.

4. Państwo Piastów - początki, organizacja wewnętrzna, struktury osadnicze, postęp technologiczny, budownictwo rezydencjonalne.

5. Chrystianizacja na ziemiach polskich - miejsca, ludzie, kultura.

Ćwiczenia:

1. Pojęcie źródła. Krytyka źródła jako metoda warsztatu badawczego.

2. Źródła archeologiczne i ich przydatność w rekonstrukcji dziejów gospodarczych, społecznych i politycznych.

3. Metody analizy klasyfikacyjnej zabytków ruchomych. Analiza chronologiczna i przestrzenna, analiza porównawcza. Ceramika naczyniowa, narzędzia, ozdoby. Wyroby rodzime oraz pochodzenia obcego.

4. Zabytki archeologiczne jako źródło do poznania struktur osadniczych, technik budowlanych, obiektów o funkcji produkcyjnej.

5. Pozyskiwanie surowców oraz techniki i technologie przetwórcze i wytwórcze we wczesnym średniowieczu.

Wykład:

Buko A. 2005, Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej, Warszawa.

Duczko W., 2006, Ruś Wikingów, Warszawa.

Dulinicz M., 2001, Kształtowanie się Słowiańszczyzny północno-zachodniej, Warszawa.

Godłowski K., 2000, Pierwotne siedziby Słowian. Wybór pism pod red. M. Parczewskiego, Kraków.

Kurnatowska Z., 2002, Początki Polski, Poznań.

Leciejewicz L., 1989, Słowianie Zachodni, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk

Łosiński W., 2008, Rola kontaktów ze Skandynawią w dziejach gospodarczych Słowian nadbałtyckich, [w:] Pomorze Zachodnie we wczesnym średniowieczu. Studia archeologiczne, Poznań, s. 143-169.

Kwiatkowski S., 2006, Średniowieczne dzieje Europy, Warszawa.

Szczur S., 2002, Historia Polski. Średniowiecze, Kraków.

Wachowski K., 1992, Kultura karolińska a Słowiańszczyzna Zachodnia, Wrocław.

Konwersatorium:

Architektura romańska w Polsce. Nowe odkrycia i interpretacje, Gniezno 2009.

Gawlas S., 2000, O kształt zjednoczonego królestwa. Niemieckie władztwo terytorialne a geneza społeczno-ustrojowej odrębności Polski, wyd. 2, DiG, Warszawa.

Jaskanis D., 2008, Święck. Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy na północno-wschodnim Mazowszu, Warszawa.

Kara M., 2009, Najstarsze państwo Piastów - rezultat przełomu czy kontynuacji. Studium archeologiczne, Poznań.

Kłoczowski J, 2000, Dzieje chrześcijaństwa polskiego, Warszawa.

Kordala T., 2006, Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe na północnym Mazowszu, Łódź.

Kočka-Krenz H., Rezydencja pierwszych Piastów na poznańskim grodzie, [w:] Poznań we wczesnym średniowieczu, t. V, Poznań 2005, s. 59-81.

Mons Sancti Laurentii, red. W. Chudziak, t. 1-5, Toruń.

Moździoch S., 2002, Castrum Munitissimum Bytom. Lokalny ośrodek władzy w państwie wczesnopiastowskim, Warszawa

Modzelewski K., 2000, Organizacja gospodarcza państwa piastowskiego X-XIII wiek, wyd. 2, Poznań.

Pianowski Z., 1997, „Sedes regni principales” Wawel i inne rezydencje piastowski do połowy XIII wieku na tle europejskim, Kraków.

Pochówki w grobach komorowych na ziemiach polskich w okresie wczesnego średniowiecza, red. D. Błaszczyk, D. Stępniewska, Warszawa 2016.

Początki architektury monumentalnej w Polsce, Gniezno 2003. (wybrane artykuły)

Posern-Zieliński A., Kairski M., 2004, Początki państwa w ujęciu antropologicznym, [w:] Kolory i struktury średniowiecza, red. W. Fałkowski, Warszawa, s. 318-337.

Łosiński W., 2008, Pomorze Zachodnie we wczesnym średniowieczu, Poznań.

Sikorski D. A., 2011, Powstanie państwa Piastów w świetle najnowszych badań archeologii średniowiecznej, Roczniki Historyczne, 57, s. 205-228.

Sikorski D. A., Początki Kościoła w Polsce. Wybrane problemy, Poznań 2012

Urbańczyk P., 2008, Trudne początki Polski, Wrocław.

Wachowski K., 1997, Śląsk w dobie przedpiastowskiej. Studium archeologiczne, Wrocław.

Ziemie polskie w X wieku i ich znaczenie w kształtowaniu się nowej mapy Europy, red. H. Samsonowicz, Kraków 2000.

Zoll-Adamikowa H., 1971, Próba periodyzacji wczesnośredniowiecznych praktyk pogrzebowych w Polsce, „Archeologia Polski”, t. XVI, s. 541-555.

Ćwiczenia:

Barnycz-Gupieniec R., 2000, Studia nad drewnianym budownictwem w średniowiecznej Polsce na tle porównawczym, Łowicz.

Bodzia. Elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, red. A. Buko, Warszawa 2016.

Buko A., Ceramika wczesnopolska. Wprowadzenie do badań, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź 1990.

Buko A., Kajzer L. (red), 2005, Naczynia białe w Polsce południowej i środkowej. Wstęp do problematyki badawczej, Kielce-Łagów.

Chudziak W., 1991, Periodyzacja rozwoju wczesnośredniowiecznej ceramiki z dorzecza Dolnej Drwęcy (VII-XI/XII w.), Toruń.

Chudziak W., 1996, Zasiedlenie strefy chełmińsko-dobrzyńskiej we wczesnym średniowieczu (VII-XI wiek), Toruń.

Cnotliwy E., 1973, Rzemiosło rogownicze na Pomorzu wczesnośredniowiecznym, Wrocław.

Cnotliwy E., 1999, Wczesnośredniowieczne przedmioty z poroża i kości z Kruszwicy na Kujawach, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, Studia Archeologiczne XXXI, s. 153-214.

Dulinicz M., 2001, Kształtowanie się Słowiańszczyzny północno-zachodniej. Studium archeologiczne, Warszawa.

Dzieduszycki W., 1982, Wczesnomiejska ceramika kruszwicka w okresie od 2 połowy X w. do połowy XIV w., Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.

Jaworski K., 2005, Grody w Sudetach (VIII-X w.), Wrocław.

Kočka-Krenz H., 1993, Biżuteria północno-zachodnio-słowiańska we wczesnym średniowieczu, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.

Kowalska A. B., 2006, Uwagi na temat wytwórczości szewskiej w Szczecinie i Wolinie w VIII-X wieku, [w:] Świat Słowian wczesnego średniowiecza, red. M. Dworaczyk, A. B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski, Szczecin-Wrocław, s. 197-209.

Kurnatowska Z., 2008, Nowe spojrzenie na genezę ceramiki wczesnosłowiańskiej, „Archeologia Polski”, t. LIII, z. 1, s. 73-80.

Łosiński W., Rogosz R., 1983, Zasady klasyfikacji i schemat taksonomiczny ceramiki, [w:] Szczecin we wczesnym średniowieczu. Wzgórze Zamkowe, Wrocław.

Minta-Tworzowska D., 1994, Klasyfikacja w archeologii jako sposób

wyrażania wyników badań, hipotez oraz teorii archeologicznych, Poznań.

Moszyński K., 1967, Kultura ludowa Słowian, t. I, Kultura materialna, Warszawa.

Pankiewicz A., 2012, Relacje kulturowe południowego Śląska i północnych Moraw i Czech w IX-X wieku w świetle źródeł ceramicznych, Wrocław.

Poleski J., 2004, Wczesnośredniowieczne grody w dorzeczu Dunajca, Kraków.

Płock wczesnośredniowieczny, red. A. Gołembnik, Warszawa 2011.

Parczewski M., 1988, Najstarsza faza kultury wczesnosłowiańskiej w Polsce, Kraków

Radwański K., Wczesnośredniowieczna ceramika krakowska i zagadnienie jej chronologii, „Materiały Archeologiczne”, t. IX, s. 5-89.

Rzeźnik P., 1995, Ceramika naczyniowa z Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu, Poznań.

Trzeciecki M., 2016, Ceramika płocka między XI a XIX wiekiem. Studium archeologiczne, Warszawa.

Zespół wieżowy w Stołpiu. Badania 2003-2005, red. A. Buko, Warszawa 2009.