Praktikum ekologiczne (metody badań w ochronie środowiska)

T

Zajęcia terenowe odbywają się w Stacji Terenowej Uniwersytetu Łódzkiego w Spale i mają charakter praktyczny. Obejmują one zarówno ćwiczenia prowadzone w terenie w formie badań, jak i zajęcia w laboratorium stacji. Program zajęć podzielony jest tematycznie, a każdy blok realizowany jest przez specjalistów w danej dziedzinie. Warunkiem zaliczenia praktyk jest uzyskanie pozytywnej oceny ze wszystkich części zajęć, zarówno terenowych, jak i laboratoryjnych. Studenci zobowiązani są do aktywnego udziału w zajęciach, punktualnego stawiania się na ćwiczeniach oraz przygotowania się zgodnie z zaleceniami prowadzących.

zespołowe projekty badawcze,

badania terenowe zajęcia praktyczne w terenie (wykonywanie zdjęć fitosocjologicznych w dwóch typach lasu).

prelekcja;

pomiary ekologiczne (wilgotność, nasłonecznienie, pH gleby)

praca w grupie

dyskusja

krótkie wprowadzenie teoretyczne (mini-wykład)

bezpośrednie obserwacje w terenie,

notowanie danych w arkuszach obserwacyjnych,

Aktywność i praca w terenie – 10% (zaangażowanie, współpraca, dyscyplina).

Karty pracy – 80% (kompletność danych, poprawność opisów, spójność interpretacji).

Materiał zielnikowy – 10% (poprawne oznaczenie, estetyka, zgodność z zasadami).

Na ocenę składa się aktywność na części terenowej i laboratoryjnej zajęć oraz prezentacja uzyskanych wyników.

Prowadzenie obserwacji i notatek 50%

Prezentacja i dyskusja wyników 50%

Skala ocen

bardzo dobry (5,0): pełne, rzetelne dane; poprawne obliczenia i interpretacje;

dobry plus (4,5): drobne braki w notatkach lub analizie.

dobry (4,0): dane zebrane i opracowane poprawnie, ale bez pogłębionej analizy.

dostateczny plus (3,5): niepełne dane lub błędy w analizie.

dostateczny (3,0): minimalne spełnienie wymagań, istotne braki w opracowaniu danych.

niedostateczny (2,0): brak aktywnego udziału, niekompletne dane lub brak danych.

Ocena poprawności wykonania badań terenowych (zdjęć fitosocjologicznych; pomiarów terenowych i obserwacji).

Sprawdzenie jakości i kompletności kart pracy (zapisy pomiarów, obserwacji i interpretacji).

Kontrola zebranego materiału zielnikowego (oznaczenia, sposób przygotowania).

Obserwacja aktywności i zaangażowania studentów podczas zajęć terenowych.

Ocena aktywność w obserwacjach terenowych,

Poprawne prowadzenie notatek w arkuszu obserwacyjnym,

Wspólna analiza danych i prezentacja wyników w grupie

Zasady wykonywania zdjęć fitosocjologicznych.

Zasady planowania badań terenowych i prawidłowy opis metod i wyników

Zastosowanie liczb wskaźnikowych w analizie ekologicznej.

Zasady zbioru i opracowania materiału zielnikowego.

Metodyka poboru prób bentosowych, obsługa sprzętu optycznego, identyfikacja wodnych bezkręgowców, biologiczne wskaźniki jakości wód

Metodyka poboru prób ichtiofauny

Nauka rozpoznawania ptaków, analiza różnorodności gatunkowej w różnych typach siedlisk

Metody stosowane w bryologii i lichenologii

Charakterystyka dziuplaków wtórnych (sikory, muchołówki, szpak, wróbel domowy). Funkcja skrzynek lęgowych jako substytutu dziupli. Zasady bezpiecznej obserwacji ptaków w trakcie okresu lęgowego. Metody rejestracji: liczba wizyt rodziców w budce (karmienia, sanitacja gniazda, zachowania agresywne), czas między wizytami, udział samca i samicy w opiece. Tworzenie tzw. budżetu czasowego (udział procentowy różnych aktywności). Analiza czynników wpływających na intensywność karmienia oraz inne aktywności, takie jak, pora dnia, liczba piskląt, wiek piskląt, gatunek, typ siedliska i inne).

Zarzycki K., Trzcińska-Tacik, Różański W., Szelag Z., Wołek J., Korzeniak U. 2002. Ekologiczne liczby wskaźnikowe roślin naczyniowych Polski. W. Szafer Istitute of Botany, PAN, Kraków.

Rutkowski L.1998. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski Niżowej. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa.

Jan Igor Rybak: Bezkręgowe zwierzęta słodkowodne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000.

Barbara Bis, Artur Mikulec: Typy biocenotyczne rzek Polski: wyznaczenie granic klas za pomocą Polskiego Wielometrycznego Wskaźnika Stanu Ekologicznego Rzek MMI_PL, na podstawie makrobezkręgowców bentosowych (moduł oceny: RIVECO macro). W: Przewodnik do oceny stanu ekologicznego rzek na podstawie makrobezkręgowców bentosowych. Barbara Bis (red.). Warszawa: Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2012, s. 82–93.

Svensson l. Przewodni Collinsa. Ptaki. Warszawa: Multico, 2023

P.Prus, W. Wiśniowolski, M. Adamczyk (red.) . 2016. Przewodnik metodyczny do monitoringu ichtiofauny w rzekach. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Warszawa 2016

Svensson L. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Multico oficyna wydawnicza. 2023.

T

Zajęcia terenowe odbywają się w Stacji Terenowej Uniwersytetu Łódzkiego w Spale i mają charakter praktyczny. Obejmują one zarówno ćwiczenia prowadzone w terenie w formie badań, jak i zajęcia w laboratorium stacji. Program zajęć podzielony jest tematycznie, a każdy blok realizowany jest przez specjalistów w danej dziedzinie. Warunkiem zaliczenia praktyk jest uzyskanie pozytywnej oceny ze wszystkich części zajęć, zarówno terenowych, jak i laboratoryjnych. Studenci zobowiązani są do aktywnego udziału w zajęciach, punktualnego stawiania się na ćwiczeniach oraz przygotowania się zgodnie z zaleceniami prowadzących.

zespołowe projekty badawcze,

badania terenowe zajęcia praktyczne w terenie (wykonywanie zdjęć fitosocjologicznych w dwóch typach lasu).

prelekcja;

pomiary ekologiczne (wilgotność, nasłonecznienie, pH gleby)

praca w grupie

dyskusja

krótkie wprowadzenie teoretyczne (mini-wykład)

bezpośrednie obserwacje w terenie,

notowanie danych w arkuszach obserwacyjnych,

Aktywność i praca w terenie – 10% (zaangażowanie, współpraca, dyscyplina).

Karty pracy – 80% (kompletność danych, poprawność opisów, spójność interpretacji).

Materiał zielnikowy – 10% (poprawne oznaczenie, estetyka, zgodność z zasadami).

Na ocenę składa się aktywność na części terenowej i laboratoryjnej zajęć oraz prezentacja uzyskanych wyników.

Prowadzenie obserwacji i notatek 50%

Prezentacja i dyskusja wyników 50%

Skala ocen

bardzo dobry (5,0): pełne, rzetelne dane; poprawne obliczenia i interpretacje;

dobry plus (4,5): drobne braki w notatkach lub analizie.

dobry (4,0): dane zebrane i opracowane poprawnie, ale bez pogłębionej analizy.

dostateczny plus (3,5): niepełne dane lub błędy w analizie.

dostateczny (3,0): minimalne spełnienie wymagań, istotne braki w opracowaniu danych.

niedostateczny (2,0): brak aktywnego udziału, niekompletne dane lub brak danych.

Ocena poprawności wykonania badań terenowych (zdjęć fitosocjologicznych; pomiarów terenowych i obserwacji).

Sprawdzenie jakości i kompletności kart pracy (zapisy pomiarów, obserwacji i interpretacji).

Kontrola zebranego materiału zielnikowego (oznaczenia, sposób przygotowania).

Obserwacja aktywności i zaangażowania studentów podczas zajęć terenowych.

Ocena aktywność w obserwacjach terenowych,

Poprawne prowadzenie notatek w arkuszu obserwacyjnym,

Wspólna analiza danych i prezentacja wyników w grupie

Zasady wykonywania zdjęć fitosocjologicznych.

Zasady planowania badań terenowych i prawidłowy opis metod i wyników

Zastosowanie liczb wskaźnikowych w analizie ekologicznej.

Zasady zbioru i opracowania materiału zielnikowego.

Metodyka poboru prób bentosowych, obsługa sprzętu optycznego, identyfikacja wodnych bezkręgowców, biologiczne wskaźniki jakości wód

Metodyka poboru prób ichtiofauny

Nauka rozpoznawania ptaków, analiza różnorodności gatunkowej w różnych typach siedlisk

Metody stosowane w bryologii i lichenologii

Charakterystyka dziuplaków wtórnych (sikory, muchołówki, szpak, wróbel domowy). Funkcja skrzynek lęgowych jako substytutu dziupli. Zasady bezpiecznej obserwacji ptaków w trakcie okresu lęgowego. Metody rejestracji: liczba wizyt rodziców w budce (karmienia, sanitacja gniazda, zachowania agresywne), czas między wizytami, udział samca i samicy w opiece. Tworzenie tzw. budżetu czasowego (udział procentowy różnych aktywności). Analiza czynników wpływających na intensywność karmienia oraz inne aktywności, takie jak, pora dnia, liczba piskląt, wiek piskląt, gatunek, typ siedliska i inne).

Zarzycki K., Trzcińska-Tacik, Różański W., Szelag Z., Wołek J., Korzeniak U. 2002. Ekologiczne liczby wskaźnikowe roślin naczyniowych Polski. W. Szafer Istitute of Botany, PAN, Kraków.

Rutkowski L.1998. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski Niżowej. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa.

Jan Igor Rybak: Bezkręgowe zwierzęta słodkowodne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000.

Barbara Bis, Artur Mikulec: Typy biocenotyczne rzek Polski: wyznaczenie granic klas za pomocą Polskiego Wielometrycznego Wskaźnika Stanu Ekologicznego Rzek MMI_PL, na podstawie makrobezkręgowców bentosowych (moduł oceny: RIVECO macro). W: Przewodnik do oceny stanu ekologicznego rzek na podstawie makrobezkręgowców bentosowych. Barbara Bis (red.). Warszawa: Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2012, s. 82–93.

Svensson l. Przewodni Collinsa. Ptaki. Warszawa: Multico, 2023

P.Prus, W. Wiśniowolski, M. Adamczyk (red.) . 2016. Przewodnik metodyczny do monitoringu ichtiofauny w rzekach. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Warszawa 2016

Svensson L. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Multico oficyna wydawnicza. 2023.

T

T