Kompensacja negatywnego wpływu człowieka na środowisko

T

T

T

Zajęcia są obowiązkowe. Dotyczy to wszystkich form prowadzonych zajęć w obrębie przedmiotu, tj. wykładu, ćwiczeń laboratoryjnych oraz ćwiczeń terenowych. Możliwe jest opuszczenie max. 15% godzin przypadających na daną formę prowadzonych zajęć, tj. 2 nieobecności (usprawiedliwione). W przypadku nieobecności na ćwiczeniach laboratoryjnych/terenowych konieczne jest uzupełnienie sprawozdania, projektu, karty pracy lub innych realizowanych zadań w terminie 2 tygodni od ustania nieobecności.

W związku z tym, że część ćwiczeń odbywa się w terenie, studenci proszeni są o dostosowanie ubioru do panującej aury. Strój terenowy powinien być wygodny, nie krępujący ruchów. Zależnie od konkretnych zajęć, prowadzący informuje o zaopatrzeniu się w niezbędny sprzęt, przybory do przeprowadzenia badań i obserwacji w terenie.

W części dotyczącej Szczegółowych treści kształcenia zawarto podział na poszczególne zajęcia.

Dla wykładów są to prelekcje prowadzących na zasadzie wykładu konwersacyjnego (z wykorzystaniem technik audio-wizualnych), a także analiza przypadków (case study) i dyskusja.

Dla ćwiczeń laboratoryjnych jest to metoda projektu, burza mózgów, dyskusja. Projekt może zostać wykonany m.in. w formie elektronicznej, tj. prezentacji w ppt., prezi i in.

Dla ćwiczeń terenowych są to pobór prób środowiskowych, obserwacje terenowe, dyskusja i debata "za" i "przeciw"

Warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest uzyskanie oceny pozytywnej ze wszystkich prac etapowych, aktywności na ćwiczeniach i terminowego oddania projektu zaliczeniowego. Oceny z poszczególnych zajęć/zadań do wykonania u każdego prowadzącego traktowane są równocennie. Na ocenę końcową z ćwiczeń laboratoryjnych składa się ocena z cząstkowych sprawozdań/projektów będąca ich średnią arytmetyczną. Na ocenę końcową z ćwiczeń terenowych składa się ocena z cząstkowych sprawozdań będąca ich średnią arytmetyczną. W przypadku oceny z wykładu będzie brana pod uwagę obecność na zajęciach i aktywne uczestniczenie w dyskusjach.

Przy wystawianiu ocen pod uwagę będą brane: aktywność na wykładach i udział w dyskusjach, poprawne wykonanie zadania badawczego, eseju, sprawozdania lub projektu na ćwiczeniach laboratoryjnych, a także poprawne wykonanie sprawozdań z ćwiczeń terenowych. Na ocenę z przygotowywanych sprawozdań i projektów wpływ będzie mieć merytoryczna poprawność treści, trafność argumentacji i interpretacji zjawisk, właściwy dobór metod kompensacji zależnie od szkody w środowisku, poprawność otrzymanych wyników, wraz z ich omówieniem, a także logiczna struktura pracy zaliczeniowej, przejrzystość oraz poprawność językowa.

Wybór metody weryfikacji i oceny stopnia osiągnięcia założonych efektów uczenia się zależy od poszczególnych prowadzących zajęcia. Prowadzący na początku zajęć powinien zawsze poinformować studentów, czy zajęcia zakończą się sprawozdaniem czy wykonaniem projektu.

Wykłady:

- Wprowadzenie do przedmiotu. Pojęcie, podstawa prawna i sposoby rekultywacji jako formy naprawczej/kompensacyjnej dla różnych typów przekształceń środowiska przyrodniczego/obszaru wiejskiego i miejskiego (Prowadzący: dr hab. Mariusz Tszydel, 1 godz.)

- Przykłady działań naprawczych dla szkód wyrządzonych w środowisku przyrodniczym: kompensacja dla negatywnego oddziaływania składowisk odpadów, żwirowni, intensywnego rolnictwa, przestarzałej retencji, prac budowlanych oraz działalności przemysłowej (Prowadzący: dr hab. Mariusz Tszydel, 2 godz.)

- Kompensacje negatywnego oddziaływania prac budowlanych, działalności przemysłowej i motoryzacji na obszary chronione i cenne przyrodniczo. (Prowadzący: Fatima Hayatli, 2 godz.).

- Historyczne i współczesne przekształcenia dolin rzecznych (Prowadzący: dr Grzegorz Tończyk, 2 godz.)

- Rewitalizacja dolin rzecznych - metody (Prowadzący: dr Grzegorz Tończyk, 2 godz.)

- Fizyczne, chemiczne (SVE, AS, GCW) i biologiczne technologie remediacji oraz chemiczne bariery reaktywne (Prowadzący: dr hab. prof. UŁ Edyta Kiedrzyńska, 2 godz.)

- Fitoremediacja i bioremediacja zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych na obszarze naturalnych teras zalewowych dolin rzecznych, a także w hybrydowych sekwencyjnych systemach biofiltracji ścieków

(wyniki projektu Neuron oraz Pilica Demosite) (Prowadzący: dr hab. prof. UŁ Edyta Kiedrzyńska, 2 godz.).

Ćwiczenia laboratoryjne:

- Projekt rekultywacji wygaszonego składowiska odpadów lub hałdy pokopalnianej. Krótka prelekcja do ćwiczeń przedstawiająca zasady i możliwości wykonania tego typu zadań dla terenów przekształconych antropogenicznie. Studenci decydują, jaki projekt zostanie zrealizowany na ćwiczeniach. Niezależnie od wyboru formy rekultywacji poruszony zostanie wątek nasadzeń kompensacyjnych dla roślinności, która ucierpiała/została zniszczona podczas prowadzonych inwestycji (Prowadzący: dr hab. Mariusz Tszydel, 2 godz.)

- Projekt rekultywacji wyrobiska po wydobyciu kruszywa bądź odkrywki węgla brunatnego. Krótka prelekcja do ćwiczeń przedstawiająca zasady i możliwości wykonania tego typu zadań dla terenów przekształconych antropogenicznie. Studenci decydują, jaki projekt zostanie zrealizowany na ćwiczeniach. Studenci dodatkowo przygotowują esej zaliczeniowy dotyczący wybranego zadania rekultywacji terenu (Prowadzący: dr hab. Mariusz Tszydel, 2 godz.)

- Rozpoznanie naturalnych elementów doliny rzecznej – mikrosiedliska – poziom abiotyczny i biotyczny (Prowadzący: dr Grzegorz Tończyk, 2 godz.)

- Planowanie zabiegów hydrotechnicznych sprzyjających renaturyzacji rzek (Prowadzący: dr Grzegorz Tończyk, 2 godz.)

- Analiza jakościowa próbek wód powierzchniowych wraz z interpretacją wyników. Praca w laboratorium. (Prowadzący: dr Paweł Jarosiewicz, 4 godz.).

Ćwiczenia terenowe:

- Formy presji w zlewni rzeki Struga Strzelecka - ich wpływ na jakość wody i ekohydrologiczne metody kompensacji. (Prowadzący: dr Paweł Jarosiewicz, 4 godz.).

- Oddziaływanie na wody gruntowe składowiska nawozów organicznych. Pomiar parametrów fizycznych wód w piezometrach, pobór wód gruntowych do analiz chemicznych, omówienie metody zabezpieczania takich punktowych źródeł zanieczyszczeń w zlewni (modułowe organiczne "płyty obornikowej/płyty gnojnej"). Materiały dodatkowe z Webinarium prowadzone przez CDR w Brwinowie, pt. Ekoschematy - systemy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (NOWE ZASADY) - link udostępniony przez Firmę Techmot i Fundację GruntodNowa. (Prowadzący: dr Agnieszka Bednarek, 5 godz.).

Podręczniki:

- Kurek R. 2010 Poradnik projektowania przejść dla zwierząt i działań ograniczających śmiertelność fauny przy drogach. Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot. Warszawa

- Izydorczyk, K., Michalska-Hejduk, D., Frątczak, W., Bednarek, A., Łapińska, M., Jarosiewicz, P., ... & Zalewski, M. (2015). Strefy buforowe i biotechnologie ekohydrologiczne. W ograniczeniu zanieczyszczeń obszarowych. Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii Polskiej Akademii Nauk.

Łapuszek M. 2023. Podstawy rewitalizacji dolin rzecznych. Politechnika Krakowska, Kraków

Akty prawne:

- Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody;

- Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

- Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory ("Dyrektywa Siedliskowa")

- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa ("Dyrektywa Ptasia")

- Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

- Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Artykuły naukowe i popularno-naukowe:

- Piwowarska D*., Kiedrzyńska E.*, Jaszczyszyn K., 2024. A global perspective on the nature and fate of heavy metals polluting water ecosystems, and their impact and remediation. Critical Reviews in Environmental Science and Technology. https://doi.org/10.1080/10643389.2024.2317112

- Kiedrzyńska E. 2023. An ecohydrological approach to solving contemporary environmental challenges. Kujawsko-Pomorskie Ecological Magazine Eko-Wiedz no 01/23 (15). Publisher: Polish Ecological Club, Pomeranian-Kujawski District, pp. 4-9

- Piwowarska D. and Kiedrzyńska E. 2022. Xenobiotics as a contemporary threat to surface waters. Ecohydrology & Hydrobiology. 22: 2, 337-354. https://doi.org/10.1016/j.ecohyd.2021.09.003

- Kiedrzyńska E. *, Belka K., Jarosiewicz P., Kiedrzyński M., Zalewski M. 2021_ The enhancement of valley water retentiveness in climate change conditions. Science of the Total Environment 799:149427. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.149427

- Szklarek S., Kiedrzyńska E. *, Kiedrzyński M., Mankiewicz- Boczek J., Mitsch W.J., Zalewski M., 2021. Comparing ecotoxicological and physicochemical indicators of municipal wastewater effluent and river water quality in a Baltic Sea catchment in Poland. Ecological Indicators 126: 107611 (* - corresponding author).

- Serwecińska L., Kiedrzyńska E.*, Kiedrzyński M., 2021. A catchment-scale assessment of the sanitary condition of treated wastewater and river water based on fecal indicators and carbapenem resistant Acinetobacter spp. Science of the Total Environment 750 (2021) 142266 (* - corresponding author).

- Harnisz M., Kiedrzyńska E., Kiedrzyński M., Korzeniewska E., Czatzkowska M., Koniuszewska I., Jóźwik A., Szklarek S., Niestępski S., Zalewski M., 2020. The impact of WWTP size and sampling season on the prevalence of antibiotic resistance genes in wastewater and the river system. Science of the Total Environment. 741: 140466.

- Koniuszewska, I., Korzeniewska, E., Harnisz, M., Kiedrzyńska, E., Kiedrzyński, M., Czatzkowska, M., Jarosiewicz, P., Zalewski, M., 2020. The occurrence of antibiotic-resistance genes in the Pilica River, Poland. Ecohydrology and Hydrobiology 20, 1–11.

- Czatzkowska M., Harnisz M., Kiedrzyńska E., Kiedrzyński M., Koniuszewska I., Korzeniewska E., Szklarek S., Zalewski M., 2020. Catchment scale analysis of occurrence of antibiotic resistance genes in treated wastewater. Ecohydrology and Hydrobiology 20, 12–20.

- Kiedrzyńska E., Kiedrzyński M., Zalewski M., 2020. Zlewnia – dolina rzeczna – terasa zalewowa – rzeka. [W] Zalewski M. 2020. Ekohydrologia. PWN. Warszawa.

- Kiedrzyńska E., Zalewski M.,. 2020. Rola terasy zalewowej w pochłanianiu ładunku biogenów. [W] Zalewski M. 2020. Ekohydrologia. PWN. Warszawa.

- Kiedrzyńska E., Urbaniak M., Kiedrzyński M., Zalewski M., 2020. Hybrydowy sekwencyjny system biofiltracji ścieków (HSBS) dla małych oczyszczalni ścieków. [W] Zalewski M. 2020. Ekohydrologia. PWN. Warszawa.

- Urbaniak M., Kiedrzyńska E., Wyrwicka A., Zieliński M., Mierzejewska E., Kiedrzyński M., Kannan K., Zalewski M., 2019. An ecohydrological approach to the river contamination by PCDDs, PCDFs and dl-PC Bs – concentrations, distribution and removal using phytoremediation techniques. Scientific Reports 9:19310.

- Kiedrzyńska E., Urbaniak M., Kiedrzyński M., Jóźwik A., Bednarek A., Gągała I., Zalewski M. 2017. The use of a hybrid Sequential Biofiltration System for the improvement of nutrient removal and PCB control in municipal wastewater. Scientific Reports 7:5477. DOI:10.1038/s41598-017-05555-y

- Urbaniak M., Kiedrzyńska E., Grochowalski A., 2017. The variability of PCDD/F concentrations in the effluent of wastewater treatment plants with regard to their hydrological environment. Environmental Monitoring and Assessment. 189:90. DOI 10.1007/s10661-017-5794-9

- Urbaniak M. and Kiedrzyńska E. 2015. Concentrations and Toxic Equivalency of Polychlorinated Biphenyls in Polish Wastewater Treatment Plant Effluents. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology 95:530–535.

- Urbaniak M., Kiedrzyńska E., Kiedrzyński M., Zieliński M., Grochowalski A., 2015. The Role of Hydrology in the Polychlorinated Dibenzo-p-dioxin and Dibenzofuran Distributions in a Lowland River. Journal of Environmental Quality 44:4, 1171-1182.

- Kiedrzyńska E., Jóźwik A., Kiedrzyński M., Zalewski M., 2014. Hierarchy of factors exerting an impact on the nutrient load of the Baltic Sea and sustainable management of its drainage basin. Marine Pollution Bulletin 88: 162-173. http://dx.doi.org/10.1016/j.marpolbul.2014.09.010

- Kiedrzyńska E., Kiedrzyński M., Urbaniak M., Magnuszewski A., Skłodowski M., Wyrwicka A., Zalewski M. 2014. Point sources of nutrient pollution in the lowland river catchment in the context of the Baltic Sea eutrophication.. Ecological Engineering 70: 337-348. http://dx.doi.org/10.1016/j.ecoleng.2014.06.010

- Skłodowski M., Kiedrzyńska E., Kiedrzyński M., Urbaniak M., Zielińska K.M., Kurowski, J.K., Zalewski M., 2014. The role of riparian willow communities in phosphorus accumulation and dioxin control for water quality improvement in a lowland river. Ecological Engineering 70: 1-10. http://dx.doi.org/10.1016/j.ecoleng.2014.03.088.

- Dąbrowska Jolanta, Menéndez Orellana Ana Eugenia, Kilian Wojciech, Moryl Andrzej, Cielecka Natalia, Michałowska Krystyna, Policht-Latawiec Agnieszka, Michalski Adam, Bednarek Agnieszka, Włóka Agata: Between flood and drought: How cities are facing water surplus and scarcity, Journal of Environmental Management, vol. 345, 2023, Numer artykułu: 118557, s. 1-14, DOI:10.1016/j.jenvman.2023.118557

- Mankiewicz-Boczek J, Bednarek A, Gągała-Borowska I, Serwecińska L, Zaborowski A, Kolate E, Pawełczyk J, Żaczek A, Dziadek J, Zalewski M. 2017. The removal of nitrogen compounds from farming wastewater – the effect of different carbon substrates and different microbiological activators. Ecological Engineering 105 341-354.

- Agnieszka Bednarek, Maciej Zalewski 2017: "Ochrona i kształtowanie zasobów wodnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu" W: Ochrona i kształtowanie zasobów wodnych na terenach wiejskich, pod redakcją prof. Krzysztofa Jóźwiakowskiego i prof. Waldemara Siudy, Publikacja wydana na zamówienie FDPA, ISBN: 978-83-940864-9-7.

- Mankiewicz-Boczek J., Bednarek A., Zaborowski A., Gagała I., Serwecinska L., Pawełczyk J., Dziadek J., Zalewski M. 2016. Microbiologically activated barriers for removal of nitrogen compounds from farm sewage. New Biotechnology. 33(5): S130.