Ekotoksykologia

Wykład multimedialny, na ćwiczeniach stosowane są natomiast różne techniki laboratoryjne w tym metody spektrofotometryczne w zakresie widzialnym i nadfiolecie oraz cytometria przepływowa

Sposób oceniania

Wykład jest obowiązkowy, możliwe są 2 nieobecności.

Możliwe są 2 nieobecności na ćwiczeniach (usprawiedliwione). W przypadku nieobecności na ćwiczeniach konieczne jest uzupełnienie realizowanych zadań w terminie 2 tygodni od ustania nieobecności.

Warunkiem zaliczenia wykładu jest uzyskanie oceny pozytywnej z kolokwium końcowego (min.60% pkt.).

Warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest uzyskanie oceny pozytywnej z kolokwium (min. 60% pkt.) i zaliczenie sprawozdań.

Ocena końcowa na zaliczenie z przedmiotu: 60% wykład+40% ćwiczenia

Kryteria oceniania

0% - 59,9% - ocena niedostateczna (2)

60,0% - 69,9% - ocena dostateczna (3)

70,0% - 74,9% - ocena dostateczna plus (3,5)

75,0% - 84,9% - ocena dobra (4)

85,0% - 89,9% - ocena dobra plus (4,5)

90,0% - 100% - ocena bardzo dobra (5)

Na wykładzie omówione zostaną pojęcia i istotne zagadnienia

z ekotoksykologii.

Wykład szczegółowo obejmuje następujące zagadnienia:

1. Ekotoksykologia na różnych poziomach organizacji biologicznej

2. Pojęcie trucizny, dawki, krzywej dawka-efekt, charakterystyka odtrutek.

3. Metabolizm ksenobiotyków w organizmach zwierzęcych i roślinnych.

4. Biomarkery wykorzystywane w ekotoksykologii (aktywność acetylocholinoesterazy, stężenie methemoglobiny i hemoglobiny tlenkowęglowej).

5. Pojęcia dotyczące pestycydów (podział ze względu na właściwości biologiczne, okresy karencji i prewencji, klasy toksyczności).

6. Charakterystyka organicznych związków toksycznych: dioksyn, wielocyklicznych węglowodorów aromatycznych, polichlorowanych fenoli.

7. Skażenie powietrza (smog, kwaśne deszcze, dziura ozonowa, reakcje wolnorodnikowe w atmosferze).

8. Biomarkery oceniane w aspekcie ekotoksykologicznym na poziomie - subkomórkowym (molekularnym i biochemicznym), komórkowym, organizmów, populacji, biocenoz oraz ekosystemu

9. Plastik, mikro- i nanoplastik występowanie i toksyczność.

10.Smog i toksyczność jego składników.

Ćwiczenia: Na ćwiczeniach wykorzystywane będą techniki spektrofotometryczne w zakresie widzialnym i nadfiolecie oraz cytometria przepływowa do oceny markerów skażeń środowiska. Realizowane będą następujące zagadnienia:

1. Ocena zawartości rozpuszczonej materii organicznej w wodzie

z wykorzystaniem analizy w nadfiolecie

2. Zasada oznaczenia stężenia azotanów(III) w wodzie

3. Analiza zawartości żelaza całkowitego w środowisku wodnym

4. Metoda oznaczania fenolu w środowisku wodnym

5. Pomiar aktywności acetylocholinoesterazy jako markera zatruć wybranymi ksenobiotykami

6. Analiza różnych form hemoglobiny jako markera zatruć tlenkiem węgla (hemoglobina tlenkowęglowa) i substancjami utleniającymi (methemoglobina)

Książki

1. Manahan S.E. „Toxicological Chemistry and Biochemistry” 3 edycja, przekład w języku polskim Koroniak i Boczoń „Toksykologia środowiskowa” PWN Warszawa 2006.

2. Piotrowski. J.K. Podstawy toksykologii - PWN, Warszawa 2009 wydanie 2

3. Siemiński M. Środowiskowe zagrożenia zdrowia. PWN, Warszawa 2001.

Publikacje dostępne online:

1. Bukowska B., Pieniążek D., Hutnik K., Duda W., [2007]. Acetylo- i butyrylocholinoesteraza – budowa, funkcje i ich inhibitory. Current Topics in Biophysics 30, 11–23.

2. Słowińska M., Koter-Michalak M., Bukowska B., [2011]. Wpływ dioksyn na organizm człowieka – badania epidemiologiczne. Medycyna Pracy 62, 643–652

3. Kwiatkowska M., Jarosiewicz P., Bukowska B. [2013]. Glifosat i jego preparaty – toksyczność, narażenie zawodowe i środowiskowe. Medycyna Pracy 64(5), 717–729

4. Kinga Kik, Bożena Bukowska, Paulina Sicińska 2020. Polystyrene nanoparticles: Sources, occurrence in the environment, distribution in tissues, accumulation and toxicity to various organisms. Environmental Pollution 262 (2020) 114297. doi.org/10.1016/j.envpol.2020.114297

5. Jarosiewicz, M., Bukowska B., [2017]. Tetrabromobisfenol A – toksyczność, narażenie środowiskowe i zawodowe Med Pr 2017;68(1):121–134

6. Bukowska et al., 2022. Benzo[ a]pyrene-Environmental Occurrence, Human Exposure, and Mechanisms of Toxicity.doi: 10.3390/ijms23116348.

7. Bożena Bukowska, Ewelina Woźniak, Paulina Sicińska, Katarzyna Mokra, Jaromir Michałowicz Glyphosate disturbs various epigenetic processes in vitro and in vivo – A mini review. Science of the Total Environment 851 (2022) 158259

8. Kamil Płuciennik, Paulina Sicińska, Weronika Misztal, Bożena Bukowska (2024). Important Factors Affecting Induction of Cell Death, Oxidative Stress and DNA Damage by Nano- and Microplastic Particles In Vitro. Cells 2024, 13(9), 768; https://doi.org/10.3390/cells13090768

Metody podające - wykład informacyjny i konwersatoryjny przy pomocy prezentacji multimedialnych,

Metody poszukujące - ćwiczenia laboratoryjne i zdalne, doświadczenia, obserwacja i pomiar

Metody eksponujące – pokaz

Sposób oceniania

Student, aby uzyskać zaliczenie przedmiotu musi zdać egzamin pisemny z tematyki prezentowanej na wykładach (udział oceny z wykładu w ocenie końcowej przedmiotu wynosi 60%) oraz zaliczyć kolokwium pisemne z zagadnień realizowanych na ćwiczeniach (udział oceny z ćwiczeń w ocenie końcowej przedmiotu wynosi 40%) .

Kryteria oceniania

0% - 59,9% - ocena niedostateczna (2)

60,0% - 69,9% - ocena dostateczna (3)

70,0% - 74,9% - ocena dostateczna plus (3,5)

75,0% - 84,9% - ocena dobra (4)

85,0% - 89,9% - ocena dobra plus (4,5)

90,0% - 100% - ocena bardzo dobra (5)

Na wykładzie omówione zostaną pojęcia i istotne zagadnienia

z ekotoksykologii.

Wykład szczegółowo obejmuje następujące zagadnienia:

1. Ekotoksykologia na różnych poziomach organizacji biologicznej

2. Pojęcie trucizny, dawki, krzywej dawka-efekt, charakterystyka odtrutek.

3. Metabolizm ksenobiotyków w organizmach zwierzęcych i roślinnych.

4. Biomarkery wykorzystywane w ekotoksykologii (aktywność acetylocholinoesterazy, stężenie methemoglobiny i hemoglobiny tlenkowęglowej).

5. Pojęcia dotyczące pestycydów (podział ze względu na właściwości biologiczne, okresy karencji i prewencji, klasy toksyczności).

6. Charakterystyka organicznych związków toksycznych: dioksyn, wielocyklicznych węglowodorów aromatycznych, polichlorowanych fenoli.

7. Skażenie powietrza (smog, kwaśne deszcze, dziura ozonowa, reakcje wolnorodnikowe w atmosferze).

8. Biomarkery oceniane w aspekcie ekotoksykologicznym na poziomie - subkomórkowym (molekularnym i biochemicznym), komórkowym, organizmów, populacji, biocenoz oraz ekosystemu

9. Plastik, mikro- i nanoplastik występowanie i toksyczność.

10.Smog i toksyczność jego składników.

Ćwiczenia: Na ćwiczeniach wykorzystywane będą techniki spektrofotometryczne w zakresie widzialnym i nadfiolecie oraz cytometria przepływowa do oceny markerów skażeń środowiska. Realizowane będą następujące zagadnienia:

1. Ocena zawartości rozpuszczonej materii organicznej w wodzie

z wykorzystaniem analizy w nadfiolecie

2. Zasada oznaczenia stężenia azotanów(III) w wodzie

3. Analiza zawartości żelaza całkowitego w środowisku wodnym

4. Metoda oznaczania fenolu w środowisku wodnym

5. Pomiar aktywności acetylocholinoesterazy jako markera zatruć wybranymi ksenobiotykami

6. Analiza różnych form hemoglobiny jako markera zatruć tlenkiem węgla (hemoglobina tlenkowęglowa) i substancjami utleniającymi (methemoglobina)

Książki

1. Manahan S.E. „Toxicological Chemistry and Biochemistry” 3 edycja, przekład w języku polskim Koroniak i Boczoń „Toksykologia środowiskowa” PWN Warszawa 2006.

2. Piotrowski. J.K. Podstawy toksykologii - PWN, Warszawa 2009 wydanie 2

3. Siemiński M. Środowiskowe zagrożenia zdrowia. PWN, Warszawa 2001.

Publikacje dostępne online:

1. Bukowska B., Pieniążek D., Hutnik K., Duda W., [2007]. Acetylo- i butyrylocholinoesteraza – budowa, funkcje i ich inhibitory. Current Topics in Biophysics 30, 11–23.

2. Słowińska M., Koter-Michalak M., Bukowska B., [2011]. Wpływ dioksyn na organizm człowieka – badania epidemiologiczne. Medycyna Pracy 62, 643–652

3. Kwiatkowska M., Jarosiewicz P., Bukowska B. [2013]. Glifosat i jego preparaty – toksyczność, narażenie zawodowe i środowiskowe. Medycyna Pracy 64(5), 717–729

4. Kinga Kik, Bożena Bukowska, Paulina Sicińska 2020. Polystyrene nanoparticles: Sources, occurrence in the environment, distribution in tissues, accumulation and toxicity to various organisms. Environmental Pollution 262 (2020) 114297. doi.org/10.1016/j.envpol.2020.114297

5. Jarosiewicz, M., Bukowska B., [2017]. Tetrabromobisfenol A – toksyczność, narażenie środowiskowe i zawodowe Med Pr 2017;68(1):121–134

6. Bukowska et al., 2022. Benzo[ a]pyrene-Environmental Occurrence, Human Exposure, and Mechanisms of Toxicity.doi: 10.3390/ijms23116348.

7. Bożena Bukowska, Ewelina Woźniak, Paulina Sicińska, Katarzyna Mokra, Jaromir Michałowicz Glyphosate disturbs various epigenetic processes in vitro and in vivo – A mini review. Science of the Total Environment 851 (2022) 158259

8. Kamil Płuciennik, Paulina Sicińska, Weronika Misztal, Bożena Bukowska (2024). Important Factors Affecting Induction of Cell Death, Oxidative Stress and DNA Damage by Nano- and Microplastic Particles In Vitro. Cells 2024, 13(9), 768; https://doi.org/10.3390/cells13090768