Współczesna myśl pedagogiczna

T

Wykład połączony z prezentacją multimedialną.Prezentacje wraz z dyskusją Analiza tekstów źródłowych.

Egzamin pisemny.

Zaliczenie pisemne egzaminu sprawdzającego efekty kształcenia:

Efekty kształcenia dotyczące wiedzy będą ocenione jako:

1. dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w zakresie 50% -60% ocena dostateczna (3,0)

2. więcej niż dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 61-69% - ocena dostateczna plus (3,5)

3. dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 70-79% - ocena dobra (4,0)

4. więcej niż dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 80-89% - ocena dobra plus (4,5)

5. bardzo dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 90-100% - ocena bardzo dobra (5,0).

Współczesna myśl pedagogiczna wobec przemian społeczno – politycznych. Wprowadzenie do krytycznej analizy współczesnych kierunków pedagogicznych i zawartych w nich modeli wychowania i kształcenia.

Filozoficzne źródła współczesnych kierunków pedagogicznych i wynikająca z nich stopniowo potrzeba epistemologicznej i metodologicznej systematyzacji.

Walka klasowa o uprawomocnienie i legitymizację określonych podejść do wychowania w obrębie społeczeństwa.

Wybrane kategorie pojęciowe funkcjonujące w badaniach współczesnej myśli pedagogicznej – paradygmat, prąd, nurt, teoria, dyskurs, ideologia.

Marksizm i teoria krytyczna jako istotne podstawy tworzenia się nowego światopoglądu współczesnych społeczeństw i ich podejścia do problematyki wychowania.

Neomarksizm zwłaszcza francuski i rodzące się w jego ramach teorie i twórcy, którzy wpłynęli na kształt postrzegania współczesnej edukacji.

Współczesna pedagogika krytyczna i jej czołowi twórcy Peter McLaren i Henry Giroux

Teologia wyzwolenia jako jeden z nurtów odnowy religijnej skutkujący emancypacją praktyki edukacyjnej.

Pedagogika emancypacyjna (podstawowe założenia i twierdzenia i czołowy przedstawiciel Paulo Freire)

Psychoanaliza i jej przełomowe dokonania w zakresie analizy pojęcia ideologii i podmiotu i jak to przekłada się na problematykę edukacyjną. (Skrótowe przedstawienie czołowych postaci psychoanalizy np. Sigmund Freud, czy Jacques Lacan oraz najwybitniejszy współcześnie żyjący przedstawiciel psychoanalizy Slavoj Žižek).

Ideologie wychowania i pedagogiki ideologiczne – główne cechy nurtu konserwatywnego i liberalnego współczesnej myśli pedagogicznej.

Pedagogika personalistyczna w ujęciu czołowych przedstawicieli personalizmu francuskiego Emmanuela Mounier i Jacques’a Maritain (czołowe kategorie personalizmu takie jak osoba i wspólnota oraz indywiduum)

Postmodernizm jako przedłużenie kapitalistycznej logiki utowarowienia we współczesnej oświacie.

Pedagogika pragmatyzmu Johna Deweya i neopragmatyzm Richarda Rorty’ego

Antropozofia i pedagogika waldorfska jako jeden z najbardziej przełomowych ruchów w dziejach pedagogiki.

Neoliberalizm jako etyka i filozofia życia społecznego i jego wpływ na współczesną myśl edukacyjną.

Kapitalistyczna ideologia w edukacji i jej wpływ na współczesną myśl pedagogiczną.

Charakterystyka wybranych teorii i nurtów:

- Pedagogika kultury

- Pedagogika waldorfska

- pedagogika Marii Montessori

- Pedagogika pragmatyzmu

- Pedagogika krytyczna

- Pedagogika emancypacyjna

- Pedagogika międzykulturowa

- Antypedagogika

Literatura:

Chojnowski, D. Kritische Pädagogik. Ein gegenhegemoniales Projekt in den Erziehungswissenschaften, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden 2024.

Chojnowski, D. Czy rzeczywiście jesteśmy skazani na edukacyjną porażkę? Pedagogika jako narzędzie wyzwolenia uciśnionych tego świata, NAUKI O WYCHOWANIU. STUDIA INTERDYSCYPLINARNE NUMER 2018/1(6).

Chojnowski, D. Krytyka kapitalizmu jako droga do otwierania nowych obszarów emancypacji w oświacie, STUDIA Z TEORII WYCHOWANIA TOM XI: 2020 NR 2(31).

Giroux, H.A., McLaren P. Ameryka 2000 i polityka wymazywania: Demokracja i różnice kulturowe w oblężeniu, Nieobecne dyskursy, część III.

Giroux, H.A., Pedagogy of resistance: against manufactured ignorance, Bloomsbury Academic, Great Britain 2022.

Giroux, H.A., Insurrections: education in an age of counter-revolutionary politics, Bloomsbury Academic, Great Britain 2023.

McLaren,, P. Życie w szkołach. Wprowadzenie do pedagogiki krytycznej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2015.

McLaren P. Rytualne wymiary oporu – błaznowanie i symboliczna inwersja, Nieobecne dyskursy, część I.

Szkudlarek, T., McLaren i Agata: o pewnej możliwości interpretacji rytualnego oporu przeciw szkole, Nieobecne dyskursy, część II.

Milerski, B., Pedagogika kultury [w:] Pedagogika podręcznik akademicki albo ten sam tekst Pedagogika kultury, [w:] Pedagogika, t. 4: Subdyscypliny i dziedziny wiedzy o edukacji, red. Bogusław Śliwerski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Gajda J. Pedagogika kultury w zarysie, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerskiego B., Pedagogika anarchistyczna [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. nauk. Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski 2019.

Illich I., Odszkolnić społeczeństwo, Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa 2010.

Kwieciński Z., Ukryta przemoc jako podstawa racjonalności funkcjonowania szkoły [w:] Pedagogie postu, Oficyna Wydawnicza „Impuls”. Wcześniej publikowanie w formie artykułu (dostępne w internecie) w Acta Universitas Nicolai Copernici Socjologia Wychowania IX Nauki Humanistyczno-społeczne.

Do wyboru wstęp É. Claparède z pracy J. Dewey, Szkoła i dziecko albo wstęp B. Suchodolskiego z pracy Demokracja i wychowanie Johna Dewey.

Dewey J., Jak myślimy, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988.

Dewey J., Demokracja i wychowanie, Książka i wiedza, 1963.

Kostyło H., Pedagogika emancypacyjna [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, PWN, Warszawa 2019.

Giroux ,H.A., Teoria krytyczna i racjonalność w edukacji obywatelskiej [w:] Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Freire P., Giroux H.A., Edukacja, polityka i ideologia [w:] Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Melosik, Z., Pedagogika pragmatyzmu [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski.

Dewey, J. Szkoła i dziecko, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2006.

Dewey J., Moje pedagogiczne credo, Wydawnictwo Akademickie „Żak", Warszawa 2012.

Neill A.S., Summerhill, Almaprint Katowice 1991.

Śliwerskiego B., Pedagogika antyautorytarna [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, PWN, Warszawa 2019.

Schoenebeck H., Antypedagogika. Być i wspierać zamiast wychowywać, Agencja Wydawnicza Jacek Santorski & Co., Warszawa 1994.

Śliwerski B., Pedagogika negatywna [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, Zbigniew Kwieciński, Bogusław Śliwerski, PWN, Warszawa 2019.

Śliwerski B., Antypedagogika-postpedagogika [w:] Współczesne teorie i nurty wychowania, Oficyna wydawnicza „Impuls”, Kraków 1998.

Kozielecki J., Koncepcje psychologiczne człowieka, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 1997.

Watson J. B., Behawioryzm oraz Psychologia, jak widzi ją behawiorysta, PWN, Warszawa 1990.

Laclau E., Mouffe Ch., Hegemonia i socjalistyczna strategia. Przyczynek do projektu radykalnej polityki demokratycznej, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, Wrocław 2007.

Okoń W., Dziesięć szkół alternatywnych, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1997.

Roll L., Plan jenajski Petera Petersena jako przykład szkoły ukształtowanej na wartościach rodzinnych, Biuletyn Historii Wychowania, 2014.

Stępniewska-Gębik H., Pedagogika i psychoanaliza: potrzeba-pragnienie-inny, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2004.

Rosińska Z., Freud, Wiedza Powszechna, Warszawa 1993 bądź 2002.

Žižek S., W obronie przegranych spraw, Wydawnictwo: Krytyka Polityczna, Warszawa 2008.

Žižek S., Od tragedii do farsy, Wydawnictwo: Krytyka Polityczna, Warszawa 2011.

Žižek S., Lacan. Przewodnik Krytyki Politycznej, Wydawnictwo: Krytyka Polityczna, Warszawa 2007.

Bourdieu, P., Passeron J.C, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, PWN, Warszawa 2011.

L. Althusser, Ideologie i aparaty ideologiczne państwa, Wydawca: Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej (UW), Warszawa 2006.

McLaren, P., Pedagogy of insurrection. From resurrection to revolution, Peter Lang Publishing, New York 2015.

McLaren P., Critical pedagogy manifesto: teachers of the world unite, DIO Press International, New York 2021.

McLaren P., Che Guevara, Paulo Freire, and the pedagogy of revolution, Rowman & Littlefield Publishers, New York 2004.

Kiersch J., Pedagogika waldorfska: wprowadzenie do pedagogiki Rudolfa Steinera, „Impuls”, Kraków 2008.

Helmut E., Nauczyciel wychowawca w szkole waldorfskiej: wprowadzenie w specyfikę pracy, „Impuls”, Kraków 2009.

Miksza M., Zrozumieć Montessori, czyli Maria Montessori o wychowaniu dziecka, „Impuls”, Kraków 2014.

Montessori M., Chłonny umysł, PWN, Warszawa 2023.

Montessori M., Z dzieciństwa w dorosłość, PWN, Warszawa 2022.

Rorty R., Filozofia jako polityka kulturalna, Wydawnictwo: Czytelnik, Warszawa 2009.

Wykład heurystyczny połączony z prezentacją multimedialną.

Egzamin pisemny w formie testu.

Zaliczenie pisemne testu sprawdzającego efekty kształcenia:

Efekty kształcenia dotyczące wiedzy będą ocenione jako:

1. dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 60% - ocena dostateczna (3,0)

2. więcej niż dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 61-69% - ocena dostateczna plus (3,5)

3. dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 70-79% - ocena dobra (4,0)

4. więcej niż dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 80-89% - ocena dobra plus (4,5)

5. bardzo dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 90-100% - ocena bardzo dobra (5,0).

1. Teorie wychowania na tle politycznej i społeczno-historycznej teorii

społeczeństw. Wprowadzenie do krytycznej analizy współczesnych

teorii wychowania.

2. Racjonalność jako podstawowa kategoria pedagogiki naukowej.

3. Wybrane kategorie pojęciowe funkcjonujące w badaniach

współczesnej myśli pedagogicznej – paradygmat, prąd, nurt, teoria, dyskurs, ideologia.

4. Filozofia, teoria naukowa, ideologia, światopogląd religijny jako przesłanki współczesnych teorii i nurtów wychowania.

5. Główne paradygmaty współczesnej pedagogiki (humanistyczny, interpretatywny, strukturalistyczny, funkcjonalistyczny, krytyczny) i typy teorii: empiryczno-analityczne, racjonalno-krytyczne (transformacyjne, demaskatorskie), hermeneutyczno-dialektyczno-fenomenologiczne, idealistyczno-metafizyczne, normatywno-konstruktywistyczne, pragmatyczno-ekonomiczne, naturalistyczno-ekonomiczne.

6. Ideologie wychowania i pedagogiki ideologiczne – główne cechy nurtu konserwatywnego i liberalnego współczesnej myśli pedagogicznej.

7. Postmodernistyczne teorie wychowania i socjalizacji. Pedagogika

pogranicza - postpedagogika i antypedagogika.

8. Etyczne konteksty uprawomocnień współczesnych teorii wychowania – paradoksy pedagogicznego dylematu emancypacja czy adaptacja/ normatywność czy brak normatywności/.

9. Pęknięcia międzypokoleniowe w polskiej myśli pedagogicznej.

10. Charakterystyka wybranych teorii i nurtów:

- Pedagogika instrumentalna

- Pedagogika filozoficzno-normatywna

- Pedagogika pragmatyzmu

- Pedagogika niedyrektywna i nieautorytarna

- Pedagogika krytyczna

- Pedagogika emancypacyjna

- Pedagogika radykalnego humanizmu

- Pedagogika Gestalt

- Pedagogika międzykulturowa

- Pedagogika ponowoczesności

- Antypedagogika.

1. Berner H. (2006), Współczesne kierunki pedagogiczne [w:] B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu, t. I, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

2. Czerepaniak-Walczak M. (2006), Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

3. Dewey J., Moje pedagogiczne credo, Wydawnictwo Akademickie Żak, 2005.

4. Giroux H. (2010), Wobec wyzwań tożsamości i różnicy [w:] H. Giroux, L. Witkowski, Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki krytycznej, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS, s. 201-220.

5. Giroux H.A., Witkowski L., Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010.

6. Gutek G.L. (2003), Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, przekład A. Kacmajor i A. Sulak, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

7. Jaworska-Witkowska M., Kwieciński Z. (2011), Nurty pedagogii. Naukowe, dyskretne, odlotowe, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

8. Kron F. W., Pedagogika. Kluczowe zagadnienia, Sopot 2012.

9. Krüger H. H. (2005), Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

10. Nowak M. (2008), Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

11. Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. B. Śliwerski, Z. Kwieciński, Warszawa 2019.

12. Rubacha K. (2008), Budowanie teorii pedagogicznych [w:] Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. I, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

13. Ryk A. (2011), W poszukiwaniu podstaw pedagogiki humanistycznej. Od fenomenologii Edmunda Husserla do pedagogiki fenomenologicznej, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

14. Schoenebeck H., Antypedagogika: być i wspierać zamiast wychowywać, Jacek Santorski & CO Agencja Wydawnicza, Warszawa 2007.

15. Szkudlarek T., Pedagogika międzykulturowa [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. nauk. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, PWN, Warszawa 2019, s. 603-624.

16. Śliwerski B. (2009), Klasyfikacje, typologie, mapy myśli pedagogicznej [w:] B. Śliwerski, Współczesna myśl pedagogiczna. Znaczenia, klasyfikacje, badania, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

17. Śliwerski B. (2015), Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

18. Witkowski L. (2010), Problem „radykalnej zmiany” w nauce (epistemologia a status poznawczy nauk o edukacji) [w:] L. Witkowski, Tożsamość i zmiana. Epistemologiczne i rozwojowe profile w edukacji, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

19. Witkowski L. (2009), Podmiot bez sentymentów? Pedagogika w obliczu humanistyki bez humanizmu [w:] L. Witkowski, Ku integralności edukacji i humanistyki. Postulaty, postacie, pojęcia, próby. Odpowiedź na Księgę jubileuszową, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

20. Witkowski L. (red.), (2019), Dziedzictwo idei i pęknięcia międzypokoleniowe w pedagogice polskiej. Wprowadzenie do problemu, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek

Wykład heurystyczny połączony z prezentacją multimedialną.

Egzamin pisemny w formie testu.

Zaliczenie pisemne testu sprawdzającego efekty kształcenia:

Efekty kształcenia dotyczące wiedzy będą ocenione jako:

1. dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 60% - ocena dostateczna (3,0)

2. więcej niż dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 61-69% - ocena dostateczna plus (3,5)

3. dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 70-79% - ocena dobra (4,0)

4. więcej niż dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 80-89% - ocena dobra plus (4,5)

5. bardzo dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 90-100% - ocena bardzo dobra (5,0).

1. Teorie wychowania na tle politycznej i społeczno-historycznej teorii

społeczeństw. Wprowadzenie do krytycznej analizy współczesnych

teorii wychowania.

2. Racjonalność jako podstawowa kategoria pedagogiki naukowej.

3. Wybrane kategorie pojęciowe funkcjonujące w badaniach

współczesnej myśli pedagogicznej – paradygmat, prąd, nurt, teoria, dyskurs, ideologia.

4. Filozofia, teoria naukowa, ideologia, światopogląd religijny jako przesłanki współczesnych teorii i nurtów wychowania.

5. Główne paradygmaty współczesnej pedagogiki (humanistyczny, interpretatywny, strukturalistyczny, funkcjonalistyczny, krytyczny) i typy teorii: empiryczno-analityczne, racjonalno-krytyczne (transformacyjne, demaskatorskie), hermeneutyczno-dialektyczno-fenomenologiczne, idealistyczno-metafizyczne, normatywno-konstruktywistyczne, pragmatyczno-ekonomiczne, naturalistyczno-ekonomiczne.

6. Ideologie wychowania i pedagogiki ideologiczne – główne cechy nurtu konserwatywnego i liberalnego współczesnej myśli pedagogicznej.

7. Postmodernistyczne teorie wychowania i socjalizacji. Pedagogika

pogranicza - postpedagogika i antypedagogika.

8. Etyczne konteksty uprawomocnień współczesnych teorii wychowania – paradoksy pedagogicznego dylematu emancypacja czy adaptacja/ normatywność czy brak normatywności/.

9. Pęknięcia międzypokoleniowe w polskiej myśli pedagogicznej.

10. Charakterystyka wybranych teorii i nurtów:

- Pedagogika instrumentalna

- Pedagogika filozoficzno-normatywna

- Pedagogika pragmatyzmu

- Pedagogika niedyrektywna i nieautorytarna

- Pedagogika krytyczna

- Pedagogika emancypacyjna

- Pedagogika radykalnego humanizmu

- Pedagogika Gestalt

- Pedagogika międzykulturowa

- Pedagogika ponowoczesności

- Antypedagogika.

1. Berner H. (2006), Współczesne kierunki pedagogiczne [w:] B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu, t. I, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

2. Czerepaniak-Walczak M. (2006), Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

3. Dewey J., Moje pedagogiczne credo, Wydawnictwo Akademickie Żak, 2005.

4. Giroux H. (2010), Wobec wyzwań tożsamości i różnicy [w:] H. Giroux, L. Witkowski, Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki krytycznej, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS, s. 201-220.

5. Giroux H.A., Witkowski L., Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010.

6. Gutek G.L. (2003), Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, przekład A. Kacmajor i A. Sulak, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

7. Jaworska-Witkowska M., Kwieciński Z. (2011), Nurty pedagogii. Naukowe, dyskretne, odlotowe, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

8. Kron F. W., Pedagogika. Kluczowe zagadnienia, Sopot 2012.

9. Krüger H. H. (2005), Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

10. Nowak M. (2008), Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

11. Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. B. Śliwerski, Z. Kwieciński, Warszawa 2019.

12. Rubacha K. (2008), Budowanie teorii pedagogicznych [w:] Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. I, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

13. Ryk A. (2011), W poszukiwaniu podstaw pedagogiki humanistycznej. Od fenomenologii Edmunda Husserla do pedagogiki fenomenologicznej, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

14. Schoenebeck H., Antypedagogika: być i wspierać zamiast wychowywać, Jacek Santorski & CO Agencja Wydawnicza, Warszawa 2007.

15. Szkudlarek T., Pedagogika międzykulturowa [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. nauk. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, PWN, Warszawa 2019, s. 603-624.

16. Śliwerski B. (2009), Klasyfikacje, typologie, mapy myśli pedagogicznej [w:] B. Śliwerski, Współczesna myśl pedagogiczna. Znaczenia, klasyfikacje, badania, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

17. Śliwerski B. (2015), Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

18. Witkowski L. (2010), Problem „radykalnej zmiany” w nauce (epistemologia a status poznawczy nauk o edukacji) [w:] L. Witkowski, Tożsamość i zmiana. Epistemologiczne i rozwojowe profile w edukacji, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

19. Witkowski L. (2009), Podmiot bez sentymentów? Pedagogika w obliczu humanistyki bez humanizmu [w:] L. Witkowski, Ku integralności edukacji i humanistyki. Postulaty, postacie, pojęcia, próby. Odpowiedź na Księgę jubileuszową, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

20. Witkowski L. (red.), (2019), Dziedzictwo idei i pęknięcia międzypokoleniowe w pedagogice polskiej. Wprowadzenie do problemu, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek

Wykład heurystyczny połączony z prezentacją multimedialną.

Egzamin pisemny w formie testu.

Zaliczenie pisemne testu sprawdzającego efekty kształcenia:

Efekty kształcenia dotyczące wiedzy będą ocenione jako:

1. dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 60% - ocena dostateczna (3,0)

2. więcej niż dostateczne – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 61-69% - ocena dostateczna plus (3,5)

3. dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 70-79% - ocena dobra (4,0)

4. więcej niż dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 80-89% - ocena dobra plus (4,5)

5. bardzo dobre – przy osiągnięciu przez studenta wyniku testu sprawdzającego wiedzę w granicach 90-100% - ocena bardzo dobra (5,0).

1. Teorie wychowania na tle politycznej i społeczno-historycznej teorii

społeczeństw. Wprowadzenie do krytycznej analizy współczesnych

teorii wychowania.

2. Racjonalność jako podstawowa kategoria pedagogiki naukowej.

3. Wybrane kategorie pojęciowe funkcjonujące w badaniach

współczesnej myśli pedagogicznej – paradygmat, prąd, nurt, teoria, dyskurs, ideologia.

4. Filozofia, teoria naukowa, ideologia, światopogląd religijny jako przesłanki współczesnych teorii i nurtów wychowania.

5. Główne paradygmaty współczesnej pedagogiki (humanistyczny, interpretatywny, strukturalistyczny, funkcjonalistyczny, krytyczny) i typy teorii: empiryczno-analityczne, racjonalno-krytyczne (transformacyjne, demaskatorskie), hermeneutyczno-dialektyczno-fenomenologiczne, idealistyczno-metafizyczne, normatywno-konstruktywistyczne, pragmatyczno-ekonomiczne, naturalistyczno-ekonomiczne.

6. Ideologie wychowania i pedagogiki ideologiczne – główne cechy nurtu konserwatywnego i liberalnego współczesnej myśli pedagogicznej.

7. Postmodernistyczne teorie wychowania i socjalizacji. Pedagogika

pogranicza - postpedagogika i antypedagogika.

8. Etyczne konteksty uprawomocnień współczesnych teorii wychowania – paradoksy pedagogicznego dylematu emancypacja czy adaptacja/ normatywność czy brak normatywności/.

9. Pęknięcia międzypokoleniowe w polskiej myśli pedagogicznej.

10. Charakterystyka wybranych teorii i nurtów:

- Pedagogika instrumentalna

- Pedagogika filozoficzno-normatywna

- Pedagogika pragmatyzmu

- Pedagogika niedyrektywna i nieautorytarna

- Pedagogika krytyczna

- Pedagogika emancypacyjna

- Pedagogika radykalnego humanizmu

- Pedagogika Gestalt

- Pedagogika międzykulturowa

- Pedagogika ponowoczesności

- Antypedagogika.

1. Berner H. (2006), Współczesne kierunki pedagogiczne [w:] B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podstawy nauk o wychowaniu, t. I, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

2. Czerepaniak-Walczak M. (2006), Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

3. Dewey J., Moje pedagogiczne credo, Wydawnictwo Akademickie Żak, 2005.

4. Giroux H. (2010), Wobec wyzwań tożsamości i różnicy [w:] H. Giroux, L. Witkowski, Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki krytycznej, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS, s. 201-220.

5. Giroux H.A., Witkowski L., Edukacja i sfera publiczna. Idee i doświadczenia pedagogiki radykalnej, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010.

6. Gutek G.L. (2003), Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, przekład A. Kacmajor i A. Sulak, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

7. Jaworska-Witkowska M., Kwieciński Z. (2011), Nurty pedagogii. Naukowe, dyskretne, odlotowe, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

8. Kron F. W., Pedagogika. Kluczowe zagadnienia, Sopot 2012.

9. Krüger H. H. (2005), Wprowadzenie w teorie i metody badawcze nauk o wychowaniu, Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Pedagogiczne.

10. Nowak M. (2008), Teorie i koncepcje wychowania, Warszawa, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

11. Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. B. Śliwerski, Z. Kwieciński, Warszawa 2019.

12. Rubacha K. (2008), Budowanie teorii pedagogicznych [w:] Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki, t. I, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

13. Ryk A. (2011), W poszukiwaniu podstaw pedagogiki humanistycznej. Od fenomenologii Edmunda Husserla do pedagogiki fenomenologicznej, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

14. Schoenebeck H., Antypedagogika: być i wspierać zamiast wychowywać, Jacek Santorski & CO Agencja Wydawnicza, Warszawa 2007.

15. Szkudlarek T., Pedagogika międzykulturowa [w:] Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. nauk. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, PWN, Warszawa 2019, s. 603-624.

16. Śliwerski B. (2009), Klasyfikacje, typologie, mapy myśli pedagogicznej [w:] B. Śliwerski, Współczesna myśl pedagogiczna. Znaczenia, klasyfikacje, badania, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

17. Śliwerski B. (2015), Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, Oficyna Wydawnicza IMPULS.

18. Witkowski L. (2010), Problem „radykalnej zmiany” w nauce (epistemologia a status poznawczy nauk o edukacji) [w:] L. Witkowski, Tożsamość i zmiana. Epistemologiczne i rozwojowe profile w edukacji, Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

19. Witkowski L. (2009), Podmiot bez sentymentów? Pedagogika w obliczu humanistyki bez humanizmu [w:] L. Witkowski, Ku integralności edukacji i humanistyki. Postulaty, postacie, pojęcia, próby. Odpowiedź na Księgę jubileuszową, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek.

20. Witkowski L. (red.), (2019), Dziedzictwo idei i pęknięcia międzypokoleniowe w pedagogice polskiej. Wprowadzenie do problemu, Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek