Planowanie przestrzenne

T

Prowadzenie zajęć wykładowych i ćwiczeniowych w formie stacjonarnej (w klasie) uzupełnia prowadzony pod taką samą nazwą kurs uruchomiony na Platformie Zdalnego Kształcenia Uniwersytetu Łódzkiego / Platforma eCampus UŁ / https://moodle.uni.lodz.pl/, w ramach którego udostępniane są studentom materiały dydaktyczne, zadania do wykonania, a także przeprowadzane są zaliczenia i egzaminy.

WYKŁADY:

Metody podające: wykład informacyjny (konwencjonalny), oraz – w odniesieniu do wybranych treści – metody poszukujące – wykład problemowy; w ramach wykładu – opisy przypadków (case study) – prezentacja przykładowych planów zagospodarowania przestrzennego (poziom lokalny, regionalny i krajowy); metody eksponujące – wizualizacja omawianych treści przy pomocy prezentacji PowerPoint (tekst, schematy, zestawienia tabelaryczne, rysunki planów zagospodarowania przestrzennego).

ĆWICZENIA:

Metody projektowe z wykorzystaniem pracy zespołowej i warsztatowej, bazujące na danych i informacjach zbieranych metodami kameralnymi (źródła wtórne).

Ćwiczenia wykonywane są w kilkuosobowych grupach (3-5 osób) tworzących zespoły projektowe (ZP), opracowujące wybrane treści strategicznego planu / strategii rozwoju, w konwencji planowania zintegrowanego, dla wybranej jednostki samorządu terytorialnego (JST), którą jest zazwyczaj gmina o charakterze miejsko-wiejskim. Wykonane opracowanie ma w szczególności uwzględniać wymiar przestrzenny procesów rozwoju danego terytorium oraz uwarunkowania środowiskowe, przyrodnicze i krajobrazowe.

Przygotowywane przez ZP opracowanie ma formę dokumentu złożonego z części tekstowej i kartograficznej składanego do sprawdzenia i oceny w formie elektronicznej.

WYKŁADY:

Składniki zaliczenia przedmiotu dzielą się na podstawowe i dodatkowe.

Składniki zaliczenia przedmiotu są opisane szczegółowo przy poszczególnych formach aktywności umieszczonych na Platformie Moodle. Tutaj znajduje się ich syntetyczne zestawienie. Informacja o indywidualnych wynikach oceny znajduje się do wglądu w dzienniku ocen na Platformie Moodle.

Składniki podstawowe – punktacja:

• kolokwium – od min. 0,0 pkt. do max. 32,00 pkt (najwyższa możliwa ocena w I terminie: bdb/5; w II terminie: db/4; w III terminie: dst/3)

Składniki dodatkowe – punktacja:

• obecność – od min. 0,0 pkt. do max. +2,6 pkt. (za każdą obecność na zajęciach 2 h: +0,2 pkt., nieobecność usprawiedliwiona: 0,0 pkt., nieobecność nieusprawiedliwiona: -0,2 pkt.)

UWAGA: przy opracowaniu kryteriów (skali) oceny – uwzględniono składniki podstawowe, tzn. uzyskanie pozytywnej oceny (włącznie z bdb/5) nie wymaga punktów dodatkowych. Ich przyznanie może jedynie podwyższyć ocenę.

Niezależnie od sumy uzyskanych punktów, aby zaliczyć wykłady należy spełnić ponadto następujące warunki:

• za kolokwium – uzyskać powyżej 19,20 pkt. (pow. 60% oceny maksymalnej)

Kryteria wystawienia oceny (liczba punktów – ocena):

• od 0,00 pkt. (0%) do 19,20 pkt. (60%) włącznie – ndst (2);

• powyżej 19,20 pkt. (60%) do 21,76 pkt. (68%) włącznie – dst (3);

• powyżej 21,76 pkt. (68%) do 24,32 pkt. (76%) włącznie – dst+ (3+);

• powyżej 24,32 pkt. (76%) do 26,88 pkt. (84%) włącznie – db (4);

• powyżej 26,88 pkt. (84%) do 29,44 pkt. (92%) włącznie – db+ (4+);

• powyżej 29,44 pkt. (92%) do 32,00 pkt. (100%) włącznie – bdb (5).

Warunki zaliczenia w ramach Indywidualnej Organizacji Studiów

• ewentualne nieobecności na zajęciach traktowane są jako usprawiedliwione (0,0 pkt.),

• pozostałe warunki zaliczenia i kryteria oceny nie ulegają zmianie – zaliczenie następuje po zgromadzeniu odpowiedniej ilości punktów za wskazane wyżej składniki zaliczenia przedmiotu.

ĆWICZENIA:

Składniki zaliczenia przedmiotu dzielą się na podstawowe i dodatkowe.

Składniki zaliczenia przedmiotu są opisane szczegółowo przy poszczególnych formach aktywności umieszczonych na Platformie Moodle. Tutaj znajduje się ich syntetyczne zestawienie. Informacja o indywidualnych wynikach oceny znajduje się do wglądu w dzienniku ocen na Platformie Moodle.

Składniki podstawowe – punktacja:

• obecność – od min. -21,0 pkt. do max. +21,0 pkt. (za każdą obecność na zajęciach 2 h / 1 h: +3,0 pkt., nieobecność usprawiedliwiona: 0,0 pkt., nieobecność nieusprawiedliwiona: -3,0 pkt.)

• projekt / zadania – od min. 0,0 pkt. do max. +120,0 pkt. (6 zadań x 20 pkt. max. każde)

Składniki dodatkowe – punktacja:

• zaliczenie nieobecności – od min. 0,0 pkt. do max. 42,0 pkt.

• podwyższenie oceny prac zaliczeniowych (zadań) – od min. 0,0 pkt. do max. 12,0 pkt.

• aktywność na zajęciach – od min. 0,0 pkt. do max 21,0 pkt.

Nieobecności (usprawiedliwione i nieusprawiedliwione) można zaliczać podczas konsultacji w formie odpowiedzi ustnej na pytania z zakresu zagadnień omawianych w trakcie nieobecności. Zaliczenie obecności oznacza przyznanie ilości punktów stosownej do poprawności udzielonych odpowiedzi. Zaleca się zaliczać nieobecności bezpośrednio po ustąpieniu jej przyczyny.

UWAGA: przy opracowaniu kryteriów (skali) oceny – uwzględniono składniki podstawowe, tzn. uzyskanie pozytywnej oceny (włącznie z bdb/5) nie wymaga punktów dodatkowych. Ich przyznanie może jedynie podwyższyć ocenę, lub być konieczne do zaliczenia w przypadku nieobecności na zajęciach.

Niezależnie od sumy uzyskanych punktów, aby zaliczyć wykłady/ ćwiczenia / seminarium / proseminarium / pracownię mgr należy spełnić ponadto następujące warunki:

• za każde zadanie – uzyskać powyżej 12,00 pkt (pow. 60% oceny maksymalnej)

• za cały projket strategii – uzyskać powyżej 72,00 pkt (pow. 60% oceny maksymalnej)

Kryteria wystawienia oceny (liczba punktów – ocena):

• od 0,00 pkt. (0%) do 84,60 pkt. (60%) włącznie – ndst (2);

• powyżej 84,60 pkt. (60%) do 95,88 pkt. (68%) włącznie – dst (3);

• powyżej 95,88 pkt. (68%) do 107,16 pkt. (76%) włącznie – dst+ (3+);

• powyżej 107,16 pkt. (76%) do 118,44 pkt. (84%) włącznie – db (4);

• powyżej 118,44 pkt. (84%) do 129,72 pkt. (92%) włącznie – db+ (4+);

• powyżej 129,72 pkt. (92%) do 141,00 pkt. (100%) włącznie – bdb (5).

Warunki zaliczenia w ramach Indywidualnej Organizacji Studiów

• ewentualne nieobecności na zajęciach traktowane są jako usprawiedliwione (0,0 pkt.),

• pozostałe warunki zaliczenia i kryteria oceny nie ulegają zmianie – zaliczenie następuje po zgromadzeniu odpowiedniej ilości punktów za wskazane wyżej składniki zaliczenia przedmiotu,

• niewystarczająca do zaliczenia liczba punktów, wynikająca z braku obecności, wymaga zaliczenia materiału z opuszczonych zajęć w formie kolokwium/ kolokwiów ustnych (co skutkuje przyznaniem dodatkowych punktów – jak za obecność/ aktywność – do wystawienia oceny końcowej).

* * * * *

Ocena końcowa przedmiotu – ocena w protokole ogólnym. Średnia ważona:

Wykłady: 60% Ćwiczenia: 40%

* * * * *

WYKŁADY:

Egzamin pisemny, składający się z ok. 25-35 pytań testowych i zwięzłych opisowych, sprawdzający przyswojony zakres oraz poprawność merytoryczną wiedzy teoretycznej.

ĆWICZENIA:

Ocena jakościowa kompletności i poprawności merytorycznej wykonania projektu dokumentu strategicznego sprawdzającego zdolności analitycznego rozumowania i myślenia konceptualnego jego autorów, a także umiejętności pracy zespołowej.

WYKŁADY:

1. Teoria planowania w nauce ekonomii – geneza i istota planowania zagospodarowania przestrzennego. Specyfika i ułomności (niesprawności) mechanizmów rynkowych w zakresie alokacji zasobów gruntu (ziemi) – planowanie przestrzenne jako narzędzie korygowania wad i ułomności mechanizmów rynkowych.

1.1. Stałość podaży gruntu – ograniczoność zasobów przestrzeni;

1.2. Przestrzeń jako dobro rynkowe (prywatne), publiczne, wolne – w kontekście racjonalności gospodarowania

1.3. Negatywne, technologiczne efekty zewnętrzne w procesach zagospodarowania przestrzennego jako przyczyna konfliktów społecznych;

1.4. Rola planowania przestrzennego w dostarczaniu dóbr publicznych przez państwo;

2. Interwencjonizm państwa w procesy gospodarowania przestrzenią i jego ograniczenia wynikające z ułomności instytucji publicznych (zastosowanie teorii wyboru publicznego/ ekonomicznej teorii polityki/ nowej ekonomii politycznej, do wyjaśnienia ułomności instytucjonalnych w planowaniu przestrzennym).

3. Planowanie przestrzenne na tle innych nauk. Pojęcia i zagadnienia podstawowe:

3.1. Gospodarka przestrzenna

3.2. Polityka przestrzenna i jej podsystemy

3.3. Typologia instrumentów polityki przestrzennej

3.4. Planowanie przestrzenne jako instrument polityki przestrzennej władzy publicznej (administracji rządowej i JST);

4. Istota planowania w sektorze publicznym; planowanie przestrzenne jako element planowania rozwoju; związki między planowaniem przestrzennym a planowaniem społeczno-gospodarczym, planowaniem w ochronie środowiska, itp. Koncepcja planowania zintegrowanego.

5. Miejsce planowania w procesie zarządzania rozwojem jednostek terytorialnych: polityka rozwoju → strategia rozwoju → plany → programy operacyjne → projekty realizacyjne → zarządzanie rozwojem przestrzennym; (stosowanie narzędzi instrumentów); planowanie przestrzenne jako etap procesu zagospodarowywania przestrzeni

6. Charakterystyka procesu planowania przestrzennego

6.1. Planowanie z perspektywy prakseologicznej i planowanie jako regulacja (plan jako lokalny system regulacyjny – plan miejscowy jako akt prawa lokalnego)

6.2. Funkcje planowania przestrzennego i planów zagospodarowania przestrzennego – zróżnicowany udział/rola poszczególnych funkcji na różnych szczeblach planowania

6.3. Oczekiwane cechy planowania przestrzennego

6.4. Zasady/ pryncypia polityki przestrzennej i planowania przestrzennego

6.5. Etapy procesu planowania przestrzennego

6.6. Elementy planu zagospodarowania przestrzennego

6.7. Typologie, klasyfikacje, rodzaje planowania i planów:

6.7.1. Ze względu na sposób odziaływania planu: planowanie dyrektywne, planowanie normatywne (regulacyjne), planowanie indykatywne

6.7.2. Ze względu na sposób odniesienia do zmian zachodzących w zagospodarowaniu przestrzennym: planowanie antycypacyjne, planowanie śledzące

6.7.3. Ze względu na stopień ogólności planu: plany struktury funkcjonalno-przestrzennej, plany ogólne, plany szczegółowe/ plany zabudowy

6.7.4. Ze względu na sposób zapisu treści: schematy planistyczne i plany strefowe

6.7.5. Typowe rodzaje (formy) planowania rozwoju i planowania przestrzennego – planowanie strategiczne, planowanie operacyjne, planowanie fizyczne, planowanie zagospodarowania gruntów

7. Planowanie przestrzenne na różnych poziomach organizacji terytorialnej państwa oraz typy/rodzaje wykorzystywanych opracowań planistycznych, ich funkcje i zastosowanie na różnych poziomach planowania:

7.1. Planowanie lokalne (gmina, miasto, powiat) – istota, funkcje, charakter, główne cele,

7.2. Planowanie sub-regionalne – planowanie miejskich obszarów funkcjonalnych / metropolitalne jako planowanie o charakterze indykatywnym i strategicznym, łączące cechy planowania lokalnego i wielkoobszarowego – istota i funkcje,

7.3. Planowanie regionalne (województwo) – jako planowanie wielkoobszarowe (plan struktury) o charakterze indykatywnym i strategicznym – istota i funkcje,

7.4. Planowanie krajowe – jako planowanie wielkoobszarowe (plan struktury) o charakterze indykatywnym i strategicznym – istota i funkcje,

7.5. Planowanie trans-graniczne jako forma współpracy bilateralnej państw sąsiedzkich,

7.6. Planowanie ponad-krajowe/ponad-narodowe (np. Unia Europejska, Region Bałtycki) – jako narzędzie wspólnej, międzynarodowej polityki kohezji (spójności) terytorialnej (przestrzennej) – istota, główne cechy (strategiczny i indykatywny charakter), cele i funkcje;

8. Formalno-prawne uwarunkowania gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego w Polsce – system planowania przestrzennego w Polsce:

8.1. Cele i funkcje ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju; ustawy samorządowe i in.

8.2. Kompetencje organów administracji publicznej w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na szczeblu: lokalnym, regionalnym, krajowym,

8.3. Ustalanie przeznaczenia terenu, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu,

8.4. Planowanie rozwoju przestrzennego w gminie:

8.4.1. Dokumenty planistyczne: strategia rozwoju gminy (strategia ponadlokalna); plan ogólny gminy; miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego; miejscowe plany rewitalizacji; zintegrowany plan inwestycyjny i umowa urbanistyczna – charakter, funkcje, różnice, zawartość merytoryczna oraz tryb sporządzania,

8.4.2. Studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy – jako dokumenty obowiązujące w okresie przejściowym

8.4.3. Lokalizacja zabudowy na podstawie specustawy mieszkaniowej.

8.4.4. Podmioty planowania przestrzennego, organy opiniodawczo-doradcze w zakresie planowania przestrzennego na szczeblu lokalnym.

8.5. Planowanie przestrzenne w województwie:

8.5.1. Audyt krajobrazowy

8.5.2. Dokumenty planistyczne: strategia rozwoju województwa, plan zagospodarowania przestrzennego województwa, plany zagospodarowania przestrzennego miejskiego obszaru funkcjonalnego – wzajemne relacje, funkcje; tryb sporządzania p.z.p.w.,

8.5.3. Podmioty planowania przestrzennego, organy opiniodawczo-doradcze w zakresie planowania przestrzennego na szczeblu regionalnym,

8.6. Planowanie przestrzenne na szczeblu krajowym:

8.6.1. Dokumenty planistyczne: koncepcja rozwoju kraju – zakres merytoryczny, funkcje,

8.6.2. Główne treści Koncepcji Rozwoju Kraju 2050,

8.6.3. Podmioty planowania przestrzennego i organy opiniodawczo-doradcze w zakresie kształtowania polityki przestrzennej kraju;

8.7. Relacje między procedurami planowania przestrzennego na różnych poziomach terytorialnej organizacji państwa.

8.8. Lokalizacja inwestycji celu publicznego i ustalanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu:

8.8.1. Elementy wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego,

8.8.2. Zakres merytoryczny decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

8.8.3. Warunki wymagane przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy.

8.9. Słabości i ułomności instytucjonalne systemu planowania przestrzennego w Polsce.

9. Wybrane metody i techniki planowania przestrzennego:

9.1. Normy i standardy urbanistyczne (normatywy urbanistyczne) – rola w planowaniu przestrzennym; rodzaje/typy – podział standardów i ich charakterystyka i zastosowanie do rozwiązywania problemów gospodarowania przestrzenią/gruntami.

9.2. Rola strefowania w planowaniu przestrzennym; zasady strefowania; klasyfikacja systemów strefowania, typy strefowania: strefowanie klasyczne, strefowanie kompensacyjne, strefowanie elastyczne (zmienne) – problem elastyczności w planowaniu przestrzennym, rodzaje strefowania elastycznego:

9.2.1. Strefowanie przez standardy (performance zoning):

9.2.1.1. Zasady strefowania przez standardy,

9.2.1.2. Kategorie standardów,

9.2.2. Strefowanie zachęcające (incentive zoning),

9.2.3. Transfer praw do zabudowy (transfer of development rights – TDR).

10. Środowiskowe aspekty planowania przestrzennego:

10.1. Przewidywanie skutków środowiskowych w planowaniu przestrzennym – istota procedur Strategicznych Ocen Oddziaływania na Środowisko.

10.2. Obszary chronionej przyrody w systemie planowania przestrzennego:

10.2.1. Ekologiczny/ wieloprzestrzenny/ krajowy system obszarów chronionych: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu;

10.2.2. ECONET-PL (krajowa sieć ekologiczna) jako element Europejskiej Sieci Ekologicznej EECONET (European Ecological Network);

10.2.3. Obszary NATURA 2000

10.2.4. Plany ochrony a planowanie zagospodarowania przestrzennego

11. Konflikty w planowaniu przestrzennym:

11.1. Konflikty społeczne o podłożu „przestrzennym”,

11.2. Sprzeczność funkcji (działalności) w przestrzeni,

11.3. Elementy konfliktu przestrzennego,

11.4. Konflikt jako problem planowania urbanistycznego,

11.5. Natura konfliktu,

11.6. Źródła i typy konfliktów,

11.7. Sposoby rozwiązywania (strefowanie przez standardy oraz procedury alternatywnego rozwiązywania konfliktów – PARK).

ĆWICZENIA:

1. Zintegrowane planowanie rozwoju – wprowadzenie teoretyczne

2. Metodyka opracowania zintegrowanych strategii rozwoju jednostek terytorialnych

3. Diagnoza stanu procesów rozwoju dla wybranego terytorium

4. Prognoza procesów rozwoju dla wybranego terytorium

5. Jakościowa analiza strategiczna SWOT (klasyczna) – ćwiczenia na przykładzie (dla wybranego terytorium)

6. Identyfikacja i analiza problemów oraz potencjałów rozwojowych jako obszarów interwencji (mapa myśli) – podsumowanie uwarunkowań

7. Wizja i misja rozwoju. Cele strategii rozwoju – praca na przykładzie wybranego terytorium

8. Model struktury funkcjonalno-przestrzennej wybranego terytorium (gmina / miasto / obszar funkcjonalny).

WYKŁADY:

podstawowa – monografie naukowe i podręczniki:

1. Chmielewski J.M., Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, wyd. 2 zm., Warszawa 2005; s.: 343-350, 351-380, 381-383.

2. Chmielewski J.M., Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2010.

3. Chmielewski J.M., Teoria i praktyka planowania przestrzennego. Urbanistyka Europy, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2016.

4. Drzazga D., Systemowe uwarunkowania planowania przestrzennego jako instrumentu osiągania sustensywnego rozwoju, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018; s. 23-70; 127-328; 329-396; 397-433.

5. Gaczek W. M., Zarządzanie w gospodarce przestrzennej, Oficyna Wydawnicza Branta, wyd. I, 2003; s. 9-27, 28-75, 76-99.

6. Markowski T., Drzazga D., System zintegrowanego planowania rozwoju w warunkach polskich. Założenia – zasady kierunkowe – koncepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2023; s. 278.

7. Markowski T., Zarządzanie rozwojem miast, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1999; s. 150-209.

8. Niewiadomski Z., Jaroszyński K., Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne: komentarz, Serie: Komentarze Becka, Wydawnictwo C. H. Beck, wyd. 5, 2009 (wyd. 4, 2008; wyd. 3 zaktualizowane i uzup., 2006).

9. Niewiadomski Z., Planowanie przestrzenne. Zarys systemu, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2003.

10. Parysek J. J., Wprowadzenie do gospodarki przestrzennej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2006; s. 9-142, 161-193.

11. Podstawy gospodarki przestrzennej – wybrane aspekty, S. Korenik, J. Słodczyk [red.], Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2005; s. 11-86, 166-174.

podstawowa – akty normatywne:

1. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741

2. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717, Warszawa, dnia 10 maja 2003 r., z późniejszymi zmianami.

3. Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, Dz.U. 2006 Nr 227 poz. 1658

4. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, Dz.U. 2015 poz. 1777

5. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, Dz.U. 2015 poz. 774

6. Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim, Dz.U. 2017, poz. 730.

7. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, Dz.U. 2018 poz. 1496

uzupełniająca i rozszerzająca:

1. Gospodarka regionalna i lokalna, Z. Strzelecki [red.] Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008; s. 174-196, 123-151, 152-173.

2. Gospodarka samorządów terytorialnych w świetle doświadczeń amerykańskich, Bury P. [red.], Markowski T. [red.], Salamon L. M., [red.] Seidel R. A. [red.], wyd. Fundacja Promocji Czystych Technologii TECHEKO, Łódź 1995.

3. Izdebski H., Nelicki A., Zachariasz I., Zagospodarowanie przestrzenne. Polskie prawo na tle standardów demokratycznego państwa prawnego, Sprawne Państwo. Program Ernst & Young, Warszawa, 2007.

4. Jędraszko A., Zagospodarowanie przestrzenne w Polsce – drogi i bezdroża regulacji ustawowych, Unia Metropolii Polskich, Warszawa 2005.

5. Korcelli P., Degórski M., Drzazga D., Komornicki T., Markowski T., Szlachta J., Węcławowicz G., Zaleski J., Zaucha J., Ekspercki Projekt Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju do roku 2033 /w:/ Studia KPZK PAN, tom CXXVIII, Warszawa 2010; ss. 169.

6. Miszczuk A., Miszczuk M., Żuk K., Gospodarka samorządu terytorialnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007; s. 161-206.

7. Nowak M., Niesprawność władz publicznych a system gospodarki przestrzennej (Inefficiency of Public Municipality and Spatial Economy System), „Studia KPZK PAN”, t. CLXXV, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2017; s. 1–249.

8. Zaucha J., Gospodarowanie przestrzenią morską, Wydawnictwo Akademickie SEDNO, Warszawa 2018.

9. Zaucha J., Rola przestrzeni w kształtowaniu relacji gospodarczych. Ekonomiczne fundamenty planowania przestrzennego w Europie Bałtyckiej, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.

ĆWICZENIA:

Literatura podstawowa oraz akty prawne:

• Dziemianowicz Wojciech, Szmigiel-Rawska Katarzyna, Nowicka Paulina, Dąbrowska Anna, Planowanie strategiczne. Poradnik dla pracowników administracji publicznej, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej, Warszawa 2012.

• Markowski T., Drzazga D., System zintegrowanego planowania rozwoju w warunkach polskich. Założenia – zasady kierunkowe – koncepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, wyd. 1, Łódź 2023, s. 278.

• Sołtys J., Metody planowania strategicznego gmin z uwzględnieniem aspektów przestrzennych i rozwoju zrównoważonego, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk, 2008.

• Strategia rozwoju gminy. Poradnik praktyczny, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego, FRDL Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji z Krakowa Warszawa (01.02.2021).

• Planowanie jako instrument zintegrowanego zarządzania w jednostkach samorządu terytorialnego. Podręcznik dla samorządowców dotyczący innowacji, M. Turała [red.], T. Markowski [red.] (publikacja finansowana przez UE ze środków EFS w ramach POKL, Priorytet V, Działanie 5.2, Poddziałanie 5.2.2), wyd.: Katedra Zarządzania Miastem i Regionem, Wydział Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego, wyd. 1, Łódź 2015.

• Zintegrowana Strategia Rozwoju Warszawsko-Łódzkiego Obszaru Funkcjonalnego do roku 2030 (projekt), T. Markowski [red.], (publikacja współfinansowana przez UE ze środków EFS w ramach POKL, Priorytet V, Działanie 5.2, Poddziałanie 5.2.2), wyd. Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania, Katedra Zarządzania Miastem i Regionem, Łódź 2015.

Literatura uzupełniająca i rozszerzająca – monografie naukowe i podręczniki:

• Gospodarka regionalna i lokalna, Z. Strzelecki [red.] Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

• Gospodarka regionalna i lokalna w Polsce. Czynniki i bariery, [red. Naukowa: Z. Strzelecki], Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, wydanie I, Warszawa 2011.

• Klasik A., Biniecki J., Metropolitalny foresight strategiczny – studium przypadku Górnośląskiego Obszaru Metropolitalnego, /w:/ F. Kuźnik (red.), Badania miejskie i regionalne. Doświadczenia i perspektywy, „Studia KPZK PAN”, t. CLIII, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2013; s. 82–110.

• Klasik A., Biniecki J., Ochojski A., Metropolitalny foresight strategiczny. Metodologia i studium przypadku, „Studia KPZK PAN”, t. CLX, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2014; s. 1–208.

• Klasik A., Kuźnik F., Biniecki J., Szczupak B., Baron M., Ochojski A., Foresight regionalny. Scenariusze protechnologicznego rozwoju województwa śląskiego, /w:/ A. Klasik, T. Markowski (red.), Foresight regionalny i technologiczny – pierwsze doświadczenia polskich regionów, „Studia KPZK PAN”, t. CXXVII, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2010; s. 52–104.

• Kopczewska Katarzyna, Rola sektora publicznego w przestrzennym rozwoju państwa, wydanie: 1, wyd. CeDeWu, Warszawa 2011.

• Kot J., Zarządzanie rozwojem gmin a praktyka planowania strategicznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2003.

• Kudłacz T., Programowanie rozwoju regionalnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.

• Nowoczesne metody i narzędzia zarządzania rozwojem lokalnym i regionalnym, [red.: A. Nowakowska], Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, wydanie I, Łódź 2015.

• Noworól Aleksander, Ku nowemu paradygmatowi planowania terytorialnego, wydanie: 1, wyd. CeDeWu, Warszawa 2013.

• Rogut A., Piasecki B., Foresight: niekonwencjonalny instrument strategicznego zarządzania rozwojem regionu (doświadczenia woj. łódzkiego), [w:] A. Klasik, T. Markowski (red.), Foresight regionalny i technologiczny – pierwsze doświadczenia polskich regionów, „Studia KPZK PAN”, t. CXXVII, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2010; s. 9–51.

• Zaucha J., Brodzicki T., Ciołek D., Komornicki T., Mogiła Z., Szlachta J., Zaleski J., Terytorialny wymiar wzrostu i rozwoju, wyd. Difin SA, Warszawa 2015.

Literatura uzupełniająca i rozszerzająca – dokumenty strategiczne:

• Koncepcja Strategii Rozwoju Makroregionu Polski Centralnej 2030, Biuro Planowania Przestrzennego Województwa Łódzkiego w Łodzi, Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie, wrzesień 2014 r.

• Strategia Rozwoju Polski Centralnej do roku 2020 z perspektywą 2030, Warszawa, lipiec 2015 r., załącznik do uchwały nr 107 Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Rozwoju Polski Centralnej do roku 2020 z perspektywą 2030” (Monitor Polski, Dziennik Urzędowy RP, Warszawa, dnia 19 sierpnia 2015 r., poz. 736).

• Zintegrowana Strategia Rozwoju Powiatu Wieruszowskiego na lata 2014 – 2020, Załącznik do Uchwały Nr XXXVIII/177/14 Rady Powiatu Wieruszowskiego, Wieruszów, 2014.

T

Prowadzenie zajęć wykładowych i ćwiczeniowych w formie stacjonarnej (w klasie) uzupełnia prowadzony pod taką samą nazwą kurs uruchomiony na Platformie Zdalnego Kształcenia Uniwersytetu Łódzkiego / Platforma eCampus UŁ / https://moodle.uni.lodz.pl/, w ramach którego udostępniane są studentom materiały dydaktyczne, zadania do wykonania, a także przeprowadzane są zaliczenia i egzaminy.

WYKŁADY:

Metody podające: wykład informacyjny (konwencjonalny), oraz – w odniesieniu do wybranych treści – metody poszukujące – wykład problemowy; w ramach wykładu – opisy przypadków (case study) – prezentacja przykładowych planów zagospodarowania przestrzennego (poziom lokalny, regionalny i krajowy); metody eksponujące – wizualizacja omawianych treści przy pomocy prezentacji PowerPoint (tekst, schematy, zestawienia tabelaryczne, rysunki planów zagospodarowania przestrzennego).

ĆWICZENIA:

Metody projektowe z wykorzystaniem pracy zespołowej i warsztatowej, bazujące na danych i informacjach zbieranych metodami kameralnymi (źródła wtórne).

Ćwiczenia wykonywane są w kilkuosobowych grupach (3-5 osób) tworzących zespoły projektowe (ZP), opracowujące wybrane treści strategicznego planu / strategii rozwoju, w konwencji planowania zintegrowanego, dla wybranej jednostki samorządu terytorialnego (JST), którą jest zazwyczaj gmina o charakterze miejsko-wiejskim. Wykonane opracowanie ma w szczególności uwzględniać wymiar przestrzenny procesów rozwoju danego terytorium oraz uwarunkowania środowiskowe, przyrodnicze i krajobrazowe.

Przygotowywane przez ZP opracowanie ma formę dokumentu złożonego z części tekstowej i kartograficznej składanego do sprawdzenia i oceny w formie elektronicznej.

WYKŁADY:

Składniki zaliczenia przedmiotu dzielą się na podstawowe i dodatkowe.

Składniki zaliczenia przedmiotu są opisane szczegółowo przy poszczególnych formach aktywności umieszczonych na Platformie Moodle. Tutaj znajduje się ich syntetyczne zestawienie. Informacja o indywidualnych wynikach oceny znajduje się do wglądu w dzienniku ocen na Platformie Moodle.

Składniki podstawowe – punktacja:

• kolokwium – od min. 0,0 pkt. do max. 32,00 pkt (najwyższa możliwa ocena w I terminie: bdb/5; w II terminie: db/4; w III terminie: dst/3)

Składniki dodatkowe – punktacja:

• obecność – od min. 0,0 pkt. do max. +2,6 pkt. (za każdą obecność na zajęciach 2 h: +0,2 pkt., nieobecność usprawiedliwiona: 0,0 pkt., nieobecność nieusprawiedliwiona: -0,2 pkt.)

UWAGA: przy opracowaniu kryteriów (skali) oceny – uwzględniono składniki podstawowe, tzn. uzyskanie pozytywnej oceny (włącznie z bdb/5) nie wymaga punktów dodatkowych. Ich przyznanie może jedynie podwyższyć ocenę.

Niezależnie od sumy uzyskanych punktów, aby zaliczyć wykłady należy spełnić ponadto następujące warunki:

• za kolokwium – uzyskać powyżej 19,20 pkt. (pow. 60% oceny maksymalnej)

Kryteria wystawienia oceny (liczba punktów – ocena):

• od 0,00 pkt. (0%) do 19,20 pkt. (60%) włącznie – ndst (2);

• powyżej 19,20 pkt. (60%) do 21,76 pkt. (68%) włącznie – dst (3);

• powyżej 21,76 pkt. (68%) do 24,32 pkt. (76%) włącznie – dst+ (3+);

• powyżej 24,32 pkt. (76%) do 26,88 pkt. (84%) włącznie – db (4);

• powyżej 26,88 pkt. (84%) do 29,44 pkt. (92%) włącznie – db+ (4+);

• powyżej 29,44 pkt. (92%) do 32,00 pkt. (100%) włącznie – bdb (5).

Warunki zaliczenia w ramach Indywidualnej Organizacji Studiów

• ewentualne nieobecności na zajęciach traktowane są jako usprawiedliwione (0,0 pkt.),

• pozostałe warunki zaliczenia i kryteria oceny nie ulegają zmianie – zaliczenie następuje po zgromadzeniu odpowiedniej ilości punktów za wskazane wyżej składniki zaliczenia przedmiotu.

ĆWICZENIA:

Składniki zaliczenia przedmiotu dzielą się na podstawowe i dodatkowe.

Składniki zaliczenia przedmiotu są opisane szczegółowo przy poszczególnych formach aktywności umieszczonych na Platformie Moodle. Tutaj znajduje się ich syntetyczne zestawienie. Informacja o indywidualnych wynikach oceny znajduje się do wglądu w dzienniku ocen na Platformie Moodle.

Składniki podstawowe – punktacja:

• obecność – od min. -21,0 pkt. do max. +21,0 pkt. (za każdą obecność na zajęciach 2 h / 1 h: +3,0 pkt., nieobecność usprawiedliwiona: 0,0 pkt., nieobecność nieusprawiedliwiona: -3,0 pkt.)

• projekt / zadania – od min. 0,0 pkt. do max. +120,0 pkt. (6 zadań x 20 pkt. max. każde)

Składniki dodatkowe – punktacja:

• zaliczenie nieobecności – od min. 0,0 pkt. do max. 42,0 pkt.

• podwyższenie oceny prac zaliczeniowych (zadań) – od min. 0,0 pkt. do max. 12,0 pkt.

• aktywność na zajęciach – od min. 0,0 pkt. do max 21,0 pkt.

Nieobecności (usprawiedliwione i nieusprawiedliwione) można zaliczać podczas konsultacji w formie odpowiedzi ustnej na pytania z zakresu zagadnień omawianych w trakcie nieobecności. Zaliczenie obecności oznacza przyznanie ilości punktów stosownej do poprawności udzielonych odpowiedzi. Zaleca się zaliczać nieobecności bezpośrednio po ustąpieniu jej przyczyny.

UWAGA: przy opracowaniu kryteriów (skali) oceny – uwzględniono składniki podstawowe, tzn. uzyskanie pozytywnej oceny (włącznie z bdb/5) nie wymaga punktów dodatkowych. Ich przyznanie może jedynie podwyższyć ocenę, lub być konieczne do zaliczenia w przypadku nieobecności na zajęciach.

Niezależnie od sumy uzyskanych punktów, aby zaliczyć wykłady/ ćwiczenia / seminarium / proseminarium / pracownię mgr należy spełnić ponadto następujące warunki:

• za każde zadanie – uzyskać powyżej 12,00 pkt (pow. 60% oceny maksymalnej)

• za cały projket strategii – uzyskać powyżej 72,00 pkt (pow. 60% oceny maksymalnej)

Kryteria wystawienia oceny (liczba punktów – ocena):

• od 0,00 pkt. (0%) do 84,60 pkt. (60%) włącznie – ndst (2);

• powyżej 84,60 pkt. (60%) do 95,88 pkt. (68%) włącznie – dst (3);

• powyżej 95,88 pkt. (68%) do 107,16 pkt. (76%) włącznie – dst+ (3+);

• powyżej 107,16 pkt. (76%) do 118,44 pkt. (84%) włącznie – db (4);

• powyżej 118,44 pkt. (84%) do 129,72 pkt. (92%) włącznie – db+ (4+);

• powyżej 129,72 pkt. (92%) do 141,00 pkt. (100%) włącznie – bdb (5).

Warunki zaliczenia w ramach Indywidualnej Organizacji Studiów

• ewentualne nieobecności na zajęciach traktowane są jako usprawiedliwione (0,0 pkt.),

• pozostałe warunki zaliczenia i kryteria oceny nie ulegają zmianie – zaliczenie następuje po zgromadzeniu odpowiedniej ilości punktów za wskazane wyżej składniki zaliczenia przedmiotu,

• niewystarczająca do zaliczenia liczba punktów, wynikająca z braku obecności, wymaga zaliczenia materiału z opuszczonych zajęć w formie kolokwium/ kolokwiów ustnych (co skutkuje przyznaniem dodatkowych punktów – jak za obecność/ aktywność – do wystawienia oceny końcowej).

* * * * *

Ocena końcowa przedmiotu – ocena w protokole ogólnym. Średnia ważona:

Wykłady: 60% Ćwiczenia: 40%

* * * * *

WYKŁADY:

Egzamin pisemny, składający się z ok. 25-35 pytań testowych i zwięzłych opisowych, sprawdzający przyswojony zakres oraz poprawność merytoryczną wiedzy teoretycznej.

ĆWICZENIA:

Ocena jakościowa kompletności i poprawności merytorycznej wykonania projektu dokumentu strategicznego sprawdzającego zdolności analitycznego rozumowania i myślenia konceptualnego jego autorów, a także umiejętności pracy zespołowej.

WYKŁADY:

1. Teoria planowania w nauce ekonomii – geneza i istota planowania zagospodarowania przestrzennego. Specyfika i ułomności (niesprawności) mechanizmów rynkowych w zakresie alokacji zasobów gruntu (ziemi) – planowanie przestrzenne jako narzędzie korygowania wad i ułomności mechanizmów rynkowych.

1.1. Stałość podaży gruntu – ograniczoność zasobów przestrzeni;

1.2. Przestrzeń jako dobro rynkowe (prywatne), publiczne, wolne – w kontekście racjonalności gospodarowania

1.3. Negatywne, technologiczne efekty zewnętrzne w procesach zagospodarowania przestrzennego jako przyczyna konfliktów społecznych;

1.4. Rola planowania przestrzennego w dostarczaniu dóbr publicznych przez państwo;

2. Interwencjonizm państwa w procesy gospodarowania przestrzenią i jego ograniczenia wynikające z ułomności instytucji publicznych (zastosowanie teorii wyboru publicznego/ ekonomicznej teorii polityki/ nowej ekonomii politycznej, do wyjaśnienia ułomności instytucjonalnych w planowaniu przestrzennym).

3. Planowanie przestrzenne na tle innych nauk. Pojęcia i zagadnienia podstawowe:

3.1. Gospodarka przestrzenna

3.2. Polityka przestrzenna i jej podsystemy

3.3. Typologia instrumentów polityki przestrzennej

3.4. Planowanie przestrzenne jako instrument polityki przestrzennej władzy publicznej (administracji rządowej i JST);

4. Istota planowania w sektorze publicznym; planowanie przestrzenne jako element planowania rozwoju; związki między planowaniem przestrzennym a planowaniem społeczno-gospodarczym, planowaniem w ochronie środowiska, itp. Koncepcja planowania zintegrowanego.

5. Miejsce planowania w procesie zarządzania rozwojem jednostek terytorialnych: polityka rozwoju → strategia rozwoju → plany → programy operacyjne → projekty realizacyjne → zarządzanie rozwojem przestrzennym; (stosowanie narzędzi instrumentów); planowanie przestrzenne jako etap procesu zagospodarowywania przestrzeni

6. Charakterystyka procesu planowania przestrzennego

6.1. Planowanie z perspektywy prakseologicznej i planowanie jako regulacja (plan jako lokalny system regulacyjny – plan miejscowy jako akt prawa lokalnego)

6.2. Funkcje planowania przestrzennego i planów zagospodarowania przestrzennego – zróżnicowany udział/rola poszczególnych funkcji na różnych szczeblach planowania

6.3. Oczekiwane cechy planowania przestrzennego

6.4. Zasady/ pryncypia polityki przestrzennej i planowania przestrzennego

6.5. Etapy procesu planowania przestrzennego

6.6. Elementy planu zagospodarowania przestrzennego

6.7. Typologie, klasyfikacje, rodzaje planowania i planów:

6.7.1. Ze względu na sposób odziaływania planu: planowanie dyrektywne, planowanie normatywne (regulacyjne), planowanie indykatywne

6.7.2. Ze względu na sposób odniesienia do zmian zachodzących w zagospodarowaniu przestrzennym: planowanie antycypacyjne, planowanie śledzące

6.7.3. Ze względu na stopień ogólności planu: plany struktury funkcjonalno-przestrzennej, plany ogólne, plany szczegółowe/ plany zabudowy

6.7.4. Ze względu na sposób zapisu treści: schematy planistyczne i plany strefowe

6.7.5. Typowe rodzaje (formy) planowania rozwoju i planowania przestrzennego – planowanie strategiczne, planowanie operacyjne, planowanie fizyczne, planowanie zagospodarowania gruntów

7. Planowanie przestrzenne na różnych poziomach organizacji terytorialnej państwa oraz typy/rodzaje wykorzystywanych opracowań planistycznych, ich funkcje i zastosowanie na różnych poziomach planowania:

7.1. Planowanie lokalne (gmina, miasto, powiat) – istota, funkcje, charakter, główne cele,

7.2. Planowanie sub-regionalne – planowanie miejskich obszarów funkcjonalnych / metropolitalne jako planowanie o charakterze indykatywnym i strategicznym, łączące cechy planowania lokalnego i wielkoobszarowego – istota i funkcje,

7.3. Planowanie regionalne (województwo) – jako planowanie wielkoobszarowe (plan struktury) o charakterze indykatywnym i strategicznym – istota i funkcje,

7.4. Planowanie krajowe – jako planowanie wielkoobszarowe (plan struktury) o charakterze indykatywnym i strategicznym – istota i funkcje,

7.5. Planowanie trans-graniczne jako forma współpracy bilateralnej państw sąsiedzkich,

7.6. Planowanie ponad-krajowe/ponad-narodowe (np. Unia Europejska, Region Bałtycki) – jako narzędzie wspólnej, międzynarodowej polityki kohezji (spójności) terytorialnej (przestrzennej) – istota, główne cechy (strategiczny i indykatywny charakter), cele i funkcje;

8. Formalno-prawne uwarunkowania gospodarki przestrzennej i planowania przestrzennego w Polsce – system planowania przestrzennego w Polsce:

8.1. Cele i funkcje ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju; ustawy samorządowe i in.

8.2. Kompetencje organów administracji publicznej w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na szczeblu: lokalnym, regionalnym, krajowym,

8.3. Ustalanie przeznaczenia terenu, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu,

8.4. Planowanie rozwoju przestrzennego w gminie:

8.4.1. Dokumenty planistyczne: strategia rozwoju gminy (strategia ponadlokalna); plan ogólny gminy; miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego; miejscowe plany rewitalizacji; zintegrowany plan inwestycyjny i umowa urbanistyczna – charakter, funkcje, różnice, zawartość merytoryczna oraz tryb sporządzania,

8.4.2. Studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy – jako dokumenty obowiązujące w okresie przejściowym

8.4.3. Lokalizacja zabudowy na podstawie specustawy mieszkaniowej.

8.4.4. Podmioty planowania przestrzennego, organy opiniodawczo-doradcze w zakresie planowania przestrzennego na szczeblu lokalnym.

8.5. Planowanie przestrzenne w województwie:

8.5.1. Audyt krajobrazowy

8.5.2. Dokumenty planistyczne: strategia rozwoju województwa, plan zagospodarowania przestrzennego województwa, plany zagospodarowania przestrzennego miejskiego obszaru funkcjonalnego – wzajemne relacje, funkcje; tryb sporządzania p.z.p.w.,

8.5.3. Podmioty planowania przestrzennego, organy opiniodawczo-doradcze w zakresie planowania przestrzennego na szczeblu regionalnym,

8.6. Planowanie przestrzenne na szczeblu krajowym:

8.6.1. Dokumenty planistyczne: koncepcja rozwoju kraju – zakres merytoryczny, funkcje,

8.6.2. Główne treści Koncepcji Rozwoju Kraju 2050,

8.6.3. Podmioty planowania przestrzennego i organy opiniodawczo-doradcze w zakresie kształtowania polityki przestrzennej kraju;

8.7. Relacje między procedurami planowania przestrzennego na różnych poziomach terytorialnej organizacji państwa.

8.8. Lokalizacja inwestycji celu publicznego i ustalanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu:

8.8.1. Elementy wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego,

8.8.2. Zakres merytoryczny decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

8.8.3. Warunki wymagane przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy.

8.9. Słabości i ułomności instytucjonalne systemu planowania przestrzennego w Polsce.

9. Wybrane metody i techniki planowania przestrzennego:

9.1. Normy i standardy urbanistyczne (normatywy urbanistyczne) – rola w planowaniu przestrzennym; rodzaje/typy – podział standardów i ich charakterystyka i zastosowanie do rozwiązywania problemów gospodarowania przestrzenią/gruntami.

9.2. Rola strefowania w planowaniu przestrzennym; zasady strefowania; klasyfikacja systemów strefowania, typy strefowania: strefowanie klasyczne, strefowanie kompensacyjne, strefowanie elastyczne (zmienne) – problem elastyczności w planowaniu przestrzennym, rodzaje strefowania elastycznego:

9.2.1. Strefowanie przez standardy (performance zoning):

9.2.1.1. Zasady strefowania przez standardy,

9.2.1.2. Kategorie standardów,

9.2.2. Strefowanie zachęcające (incentive zoning),

9.2.3. Transfer praw do zabudowy (transfer of development rights – TDR).

10. Środowiskowe aspekty planowania przestrzennego:

10.1. Przewidywanie skutków środowiskowych w planowaniu przestrzennym – istota procedur Strategicznych Ocen Oddziaływania na Środowisko.

10.2. Obszary chronionej przyrody w systemie planowania przestrzennego:

10.2.1. Ekologiczny/ wieloprzestrzenny/ krajowy system obszarów chronionych: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu;

10.2.2. ECONET-PL (krajowa sieć ekologiczna) jako element Europejskiej Sieci Ekologicznej EECONET (European Ecological Network);

10.2.3. Obszary NATURA 2000

10.2.4. Plany ochrony a planowanie zagospodarowania przestrzennego

11. Konflikty w planowaniu przestrzennym:

11.1. Konflikty społeczne o podłożu „przestrzennym”,

11.2. Sprzeczność funkcji (działalności) w przestrzeni,

11.3. Elementy konfliktu przestrzennego,

11.4. Konflikt jako problem planowania urbanistycznego,

11.5. Natura konfliktu,

11.6. Źródła i typy konfliktów,

11.7. Sposoby rozwiązywania (strefowanie przez standardy oraz procedury alternatywnego rozwiązywania konfliktów – PARK).

ĆWICZENIA:

1. Zintegrowane planowanie rozwoju – wprowadzenie teoretyczne

2. Metodyka opracowania zintegrowanych strategii rozwoju jednostek terytorialnych

3. Diagnoza stanu procesów rozwoju dla wybranego terytorium

4. Prognoza procesów rozwoju dla wybranego terytorium

5. Jakościowa analiza strategiczna SWOT (klasyczna) – ćwiczenia na przykładzie (dla wybranego terytorium)

6. Identyfikacja i analiza problemów oraz potencjałów rozwojowych jako obszarów interwencji (mapa myśli) – podsumowanie uwarunkowań

7. Wizja i misja rozwoju. Cele strategii rozwoju – praca na przykładzie wybranego terytorium

8. Model struktury funkcjonalno-przestrzennej wybranego terytorium (gmina / miasto / obszar funkcjonalny).

WYKŁADY:

podstawowa – monografie naukowe i podręczniki:

1. Chmielewski J.M., Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, wyd. 2 zm., Warszawa 2005; s.: 343-350, 351-380, 381-383.

2. Chmielewski J.M., Teoria urbanistyki w projektowaniu i planowaniu miast, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2010.

3. Chmielewski J.M., Teoria i praktyka planowania przestrzennego. Urbanistyka Europy, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2016.

4. Drzazga D., Systemowe uwarunkowania planowania przestrzennego jako instrumentu osiągania sustensywnego rozwoju, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018; s. 23-70; 127-328; 329-396; 397-433.

5. Gaczek W. M., Zarządzanie w gospodarce przestrzennej, Oficyna Wydawnicza Branta, wyd. I, 2003; s. 9-27, 28-75, 76-99.

6. Markowski T., Drzazga D., System zintegrowanego planowania rozwoju w warunkach polskich. Założenia – zasady kierunkowe – koncepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2023; s. 278.

7. Markowski T., Zarządzanie rozwojem miast, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1999; s. 150-209.

8. Niewiadomski Z., Jaroszyński K., Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne: komentarz, Serie: Komentarze Becka, Wydawnictwo C. H. Beck, wyd. 5, 2009 (wyd. 4, 2008; wyd. 3 zaktualizowane i uzup., 2006).

9. Niewiadomski Z., Planowanie przestrzenne. Zarys systemu, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2003.

10. Parysek J. J., Wprowadzenie do gospodarki przestrzennej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2006; s. 9-142, 161-193.

11. Podstawy gospodarki przestrzennej – wybrane aspekty, S. Korenik, J. Słodczyk [red.], Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2005; s. 11-86, 166-174.

podstawowa – akty normatywne:

1. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Dz.U. 1997 nr 115 poz. 741

2. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717, Warszawa, dnia 10 maja 2003 r., z późniejszymi zmianami.

3. Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, Dz.U. 2006 Nr 227 poz. 1658

4. Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji, Dz.U. 2015 poz. 1777

5. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu, Dz.U. 2015 poz. 774

6. Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim, Dz.U. 2017, poz. 730.

7. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących, Dz.U. 2018 poz. 1496

uzupełniająca i rozszerzająca:

1. Gospodarka regionalna i lokalna, Z. Strzelecki [red.] Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008; s. 174-196, 123-151, 152-173.

2. Gospodarka samorządów terytorialnych w świetle doświadczeń amerykańskich, Bury P. [red.], Markowski T. [red.], Salamon L. M., [red.] Seidel R. A. [red.], wyd. Fundacja Promocji Czystych Technologii TECHEKO, Łódź 1995.

3. Izdebski H., Nelicki A., Zachariasz I., Zagospodarowanie przestrzenne. Polskie prawo na tle standardów demokratycznego państwa prawnego, Sprawne Państwo. Program Ernst & Young, Warszawa, 2007.

4. Jędraszko A., Zagospodarowanie przestrzenne w Polsce – drogi i bezdroża regulacji ustawowych, Unia Metropolii Polskich, Warszawa 2005.

5. Korcelli P., Degórski M., Drzazga D., Komornicki T., Markowski T., Szlachta J., Węcławowicz G., Zaleski J., Zaucha J., Ekspercki Projekt Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju do roku 2033 /w:/ Studia KPZK PAN, tom CXXVIII, Warszawa 2010; ss. 169.

6. Miszczuk A., Miszczuk M., Żuk K., Gospodarka samorządu terytorialnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007; s. 161-206.

7. Nowak M., Niesprawność władz publicznych a system gospodarki przestrzennej (Inefficiency of Public Municipality and Spatial Economy System), „Studia KPZK PAN”, t. CLXXV, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2017; s. 1–249.

8. Zaucha J., Gospodarowanie przestrzenią morską, Wydawnictwo Akademickie SEDNO, Warszawa 2018.

9. Zaucha J., Rola przestrzeni w kształtowaniu relacji gospodarczych. Ekonomiczne fundamenty planowania przestrzennego w Europie Bałtyckiej, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.

ĆWICZENIA:

Literatura podstawowa oraz akty prawne:

• Dziemianowicz Wojciech, Szmigiel-Rawska Katarzyna, Nowicka Paulina, Dąbrowska Anna, Planowanie strategiczne. Poradnik dla pracowników administracji publicznej, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej, Warszawa 2012.

• Markowski T., Drzazga D., System zintegrowanego planowania rozwoju w warunkach polskich. Założenia – zasady kierunkowe – koncepcja, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, wyd. 1, Łódź 2023, s. 278.

• Sołtys J., Metody planowania strategicznego gmin z uwzględnieniem aspektów przestrzennych i rozwoju zrównoważonego, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk, 2008.

• Strategia rozwoju gminy. Poradnik praktyczny, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego, FRDL Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji z Krakowa Warszawa (01.02.2021).

• Planowanie jako instrument zintegrowanego zarządzania w jednostkach samorządu terytorialnego. Podręcznik dla samorządowców dotyczący innowacji, M. Turała [red.], T. Markowski [red.] (publikacja finansowana przez UE ze środków EFS w ramach POKL, Priorytet V, Działanie 5.2, Poddziałanie 5.2.2), wyd.: Katedra Zarządzania Miastem i Regionem, Wydział Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego, wyd. 1, Łódź 2015.

• Zintegrowana Strategia Rozwoju Warszawsko-Łódzkiego Obszaru Funkcjonalnego do roku 2030 (projekt), T. Markowski [red.], (publikacja współfinansowana przez UE ze środków EFS w ramach POKL, Priorytet V, Działanie 5.2, Poddziałanie 5.2.2), wyd. Uniwersytet Łódzki, Wydział Zarządzania, Katedra Zarządzania Miastem i Regionem, Łódź 2015.

Literatura uzupełniająca i rozszerzająca – monografie naukowe i podręczniki:

• Gospodarka regionalna i lokalna, Z. Strzelecki [red.] Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.

• Gospodarka regionalna i lokalna w Polsce. Czynniki i bariery, [red. Naukowa: Z. Strzelecki], Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, wydanie I, Warszawa 2011.

• Klasik A., Biniecki J., Metropolitalny foresight strategiczny – studium przypadku Górnośląskiego Obszaru Metropolitalnego, /w:/ F. Kuźnik (red.), Badania miejskie i regionalne. Doświadczenia i perspektywy, „Studia KPZK PAN”, t. CLIII, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2013; s. 82–110.

• Klasik A., Biniecki J., Ochojski A., Metropolitalny foresight strategiczny. Metodologia i studium przypadku, „Studia KPZK PAN”, t. CLX, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2014; s. 1–208.

• Klasik A., Kuźnik F., Biniecki J., Szczupak B., Baron M., Ochojski A., Foresight regionalny. Scenariusze protechnologicznego rozwoju województwa śląskiego, /w:/ A. Klasik, T. Markowski (red.), Foresight regionalny i technologiczny – pierwsze doświadczenia polskich regionów, „Studia KPZK PAN”, t. CXXVII, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2010; s. 52–104.

• Kopczewska Katarzyna, Rola sektora publicznego w przestrzennym rozwoju państwa, wydanie: 1, wyd. CeDeWu, Warszawa 2011.

• Kot J., Zarządzanie rozwojem gmin a praktyka planowania strategicznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2003.

• Kudłacz T., Programowanie rozwoju regionalnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.

• Nowoczesne metody i narzędzia zarządzania rozwojem lokalnym i regionalnym, [red.: A. Nowakowska], Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, wydanie I, Łódź 2015.

• Noworól Aleksander, Ku nowemu paradygmatowi planowania terytorialnego, wydanie: 1, wyd. CeDeWu, Warszawa 2013.

• Rogut A., Piasecki B., Foresight: niekonwencjonalny instrument strategicznego zarządzania rozwojem regionu (doświadczenia woj. łódzkiego), [w:] A. Klasik, T. Markowski (red.), Foresight regionalny i technologiczny – pierwsze doświadczenia polskich regionów, „Studia KPZK PAN”, t. CXXVII, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Warszawa, 2010; s. 9–51.

• Zaucha J., Brodzicki T., Ciołek D., Komornicki T., Mogiła Z., Szlachta J., Zaleski J., Terytorialny wymiar wzrostu i rozwoju, wyd. Difin SA, Warszawa 2015.

Literatura uzupełniająca i rozszerzająca – dokumenty strategiczne:

• Koncepcja Strategii Rozwoju Makroregionu Polski Centralnej 2030, Biuro Planowania Przestrzennego Województwa Łódzkiego w Łodzi, Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego w Warszawie, wrzesień 2014 r.

• Strategia Rozwoju Polski Centralnej do roku 2020 z perspektywą 2030, Warszawa, lipiec 2015 r., załącznik do uchwały nr 107 Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie przyjęcia „Strategii Rozwoju Polski Centralnej do roku 2020 z perspektywą 2030” (Monitor Polski, Dziennik Urzędowy RP, Warszawa, dnia 19 sierpnia 2015 r., poz. 736).

• Zintegrowana Strategia Rozwoju Powiatu Wieruszowskiego na lata 2014 – 2020, Załącznik do Uchwały Nr XXXVIII/177/14 Rady Powiatu Wieruszowskiego, Wieruszów, 2014.